10. Yargı Paketiyle Yapılacak İnfaz Kanunu Düzenlemeleri

Türkiye’de cezaevlerindeki doluluk oranlarının kritik seviyelere ulaşması, yıllardır kamuoyunda ciddi bir sorun olarak gündemde yer alıyor. Bu soruna çözüm getirmek amacıyla Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve kamuoyunda "af yasası" olarak bilinen 10. Yargı Paketi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulmuş durumda.

Toplamda 14 farklı kanunda değişiklik öngören ve 55 maddeden oluşan bu düzenleme, ceza infaz sisteminde köklü bir dönüşüm hedefliyor. Yeni paket, yalnızca ceza indirimi değil, aynı zamanda infaz süreçlerinde insani, adil ve sürdürülebilir bir yapı kurmayı amaçlıyor.

Cezaevlerindeki Aşırı Doluluk ve Sistemin Tıkanması

Adalet Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de bulunan 395 ceza infaz kurumunun toplam kapasitesi 299.940 kişi iken, bu sayı 300.000’i aşan mahkûm ile kapasitenin üzerine çıkmış durumda. Bu durum:

• Cezaevi koşullarını zorlaştırmakta,
• Mahkûmların temel hak ve özgürlüklerine erişimini kısıtlamakta,
• Cezaevlerini birer "rehabilitasyon merkezi" olmaktan çıkararak "barınma tesisi" haline getirmektedir.

Bu nedenle infaz kanununda yapılacak değişiklikler, yalnızca mahkûm sayısını azaltmayı değil, aynı zamanda ceza sisteminin işlevselliğini artırmayı da hedefliyor.

10. Yargı Paketi Kapsamında Öne Çıkan Düzenlemeler

Yeni infaz düzenlemeleri kapsamında öne çıkan başlıklar şunlardır:

• Denetimli serbestlik uygulamasının kapsamı genişletiliyor
• Koşullu salıverme şartlarında değişiklik yapılıyor
• Mükerrer suçlar için infaz oranları yeniden düzenleniyor
• İnfaz süreleri yeniden yapılandırılıyor
• Mağdur hakları güçlendiriliyor
• İnfaz hakimliklerine daha geniş takdir yetkisi tanınıyor

Denetimli Serbestlikte Süre Artışı

Covid-19 sürecinde geçici olarak genişletilen denetimli serbestlik uygulamaları, 10. Yargı Paketi ile kalıcı hale getiriliyor. Buna göre:

• 31 Temmuz 2023 tarihinden önce suç işleyen,
• Cezasının bitimine 5 yıl veya daha az kalan hükümlüler,
• İyi halli olmaları şartıyla, denetimli serbestlikten faydalanabilecek.

Bu uygulamanın, cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmada etkili olması bekleniyor.

Mükerrer Suçlarda 4/4 Zorunluluğu Kalkıyor

Mevcut yasaya göre, ikinci kez mükerrer (tekrar eden) suç işleyen kişiler için cezanın tamamı (4/4) cezaevinde infaz edilmek zorundaydı. Yeni düzenleme ile:

• İyi hal gösteren hükümlüler için bu oran 4/3 (yüzde 75) olarak yeniden belirlenecek.
• Geri kalan süre ise denetimli serbestlik kapsamında dışarda infaz edilebilecek.

Bu düzenleme otomatik bir indirim değil; kişisel değerlendirme ve rehabilitasyon durumuna bağlı olarak uygulanacaktır.

Koşullu Salıverme Artık Daha Şeffaf ve Kriterlere Bağlı

Yeni yargı paketiyle birlikte, koşullu salıverme uygulamasında da değişiklikler yapılıyor. Artık sadece sabit oranlara değil, şu kriterlere göre karar verilecek:

• Cezaevi içindeki disiplin durumu
• Rehabilitasyon programlarına katılım
• Yeniden suç işleme riski
• İyi hal raporları

Bu değerlendirmeleri yapmakla görevli olan infaz hakimliklerine daha geniş takdir yetkisi veriliyor. Amaç: "cezasızlık algısını" ortadan kaldırmak ve adil bir infaz mekanizması kurmak.

Ceza İndiriminden Yararlanamayacak Suçlar (Kapsam Dışı Suçlar)

Yeni düzenleme her suçu kapsamıyor. Aşağıdaki suçlar ceza indirimi kapsamı dışında tutulmaktadır:

• Terör suçları
• Örgütlü suçlar
• TCK İkinci Kitap 4, 5, 6 ve 7. Bölüm suçları (Kasten öldürme, işkence, cinsel suçlar, çocuğa karşı suçlar vb.)

Bu suçların kapsam dışı tutulmasının nedeni, toplum güvenliğine doğrudan tehdit oluşturmalarıdır.

Yeni İnfaz Oranları: Cezaevinde En Az 1/5 Şartı

Denetimli serbestlikten yararlanmak isteyen hükümlülerin, artık cezalarının en az %20’sini (1/5) cezaevinde geçirmeleri gerekecek.

Bu düzenlemenin amacı:

• Cezaların caydırıcılığını artırmak
• Toplumda oluşan “cezasızlık” algısının önüne geçmek
• Mahkûmların cezaevinde rehabilitasyon sürecinden geçirilmesini sağlamak

Geçici 10. Madde ile 10. Yargı Paketi Arasındaki İlişki

5275 sayılı İnfaz Kanunu’na eklenen Geçici 10. Madde, Covid-19 döneminde izne çıkarılan hükümlülere yönelikti. Bu maddeye göre:

• Toplam cezasının 5 yılı veya daha azı kalan
• İzne çıkarılmış hükümlüler, koşullu salıverilme tarihine kadar dışarda kalabiliyor.

10. Yargı Paketi bu düzenlemeyi genişletiyor ve kalıcı hale getiriyor. Sadece pandemi dönemi değil, genel infaz politikasını yeniden şekillendiriyor.

Ceza Adalet Sisteminde Yeni Bir Dönem Başlıyor mu?

10. Yargı Paketi, yalnızca ceza indirimi değil, ceza adalet sisteminin tüm yapı taşlarını yeniden inşa etmeyi amaçlıyor:

• Denetimli serbestlik süreci kalıcı hale getiriliyor.
• İnfaz hakimlerine geniş takdir yetkisi veriliyor.
• Koşullu salıverme artık sabit değil, objektif kriterlere bağlı olacak.
• Ağır suçlar hariç, çoğu hükümlü için konutta infaz, rehabilitasyon, toplumda denetim gibi alternatifler mümkün hale gelecek.

Ancak, bu dönüşümün gerçek hayattaki etkileri, uygulama süreci ve infaz hakimliklerinin kararlarıyla şekillenecektir.