Dolandırıcılık Suçunun Cezası Nedir?

Türk Ceza Kanunu'nda "Mal Varlığına Karşı Suçlar" başlığı altında düzenlenen dolandırıcılık suçu, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına yarar sağlanması eylemidir. Bu suç tipi, toplumsal güveni zedelediği ve mal varlığı değerlerine saldırı içerdiği için ağır yaptırımlara bağlanmıştır.

Ceza yargılamasında sürecin yönetilmesi, suçun vasfının (basit veya nitelikli) doğru tayin edilmesi ve ceza indirim ya da artırım sebeplerinin tespiti açısından bir ceza avukatı desteği büyük önem taşır. Aşağıda dolandırıcılık suçunun basit hali, nitelikli halleri ve cezayı artıran veya azaltan nedenler detaylıca incelenmiştir.

Basit Dolandırıcılık Suçu ve Cezası (TCK Madde 157)

Dolandırıcılık suçunun temel şekli, Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun koyucu bu maddede suçu; hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına yarar sağlamak şeklinde tanımlamıştır.

Bu suçun oluşabilmesi için failin gerçekleştirdiği hilenin, mağduru hataya düşürecek ve iradesini sakatlayacak yoğunlukta olması gerekir. Basit dolandırıcılık suçunu işleyen kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir.

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası (TCK Madde 158)

Dolandırıcılık suçunun, suçun işleniş biçimi, kullanılan araçlar veya mağdurun durumu gibi özellikler nedeniyle daha ağır cezayı gerektiren halleri "nitelikli dolandırıcılık" olarak adlandırılır. TCK 158. maddede sayılan bu hallerde suçun işlenmesi durumunda, faile verilecek ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

Nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturan başlıca haller şunlardır:

• Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle işlenmesi.

• Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak suretiyle işlenmesi.

• Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle işlenmesi.

• Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi.

• Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle işlenmesi.

• Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında işlenmesi.

• Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle işlenmesi.

• Sigorta bedelini almak maksadıyla işlenmesi.

Cezanın Alt Sınırının Dört Yıl Olduğu Özel Haller

Kanun koyucu, TCK 158. maddenin birinci fıkrasında bazı özel nitelikli halleri ayırmış ve bu durumlarda hapis cezasının alt sınırının dört yıldan, adli para cezasının miktarının ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamayacağını hükme bağlamıştır. Bu ağırlaştırılmış haller şunlardır:

1. Kamu Kurumlarının Zararına İşlenmesi: Suçun kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak işlenmesi.

2. Bilişim Sistemleri ve Bankaların Kullanılması: Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi.

3. Kredi Sağlamak Maksadıyla İşlenmesi: Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla işlenmesi.

4. Kendini Kamu Görevlisi Olarak Tanıtma: Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle işlenmesi (Halk arasında "telefon dolandırıcılığı" olarak bilinen yöntem).

Bu bentlerde sayılan eylemler gerçekleştirildiğinde, mahkemece verilecek hapis cezası 4 yılın altında olamaz.

Kamu Görevlileriyle İlişkisi Olduğundan Bahisle Dolandırıcılık (TCK 158/2)

Kişinin, kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak başkasından menfaat temin etmesi de nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir ve yukarıdaki fıkra hükümlerine göre cezalandırılır.

Suçun Örgütlü veya Birden Fazla Kişiyle İşlenmesi (Cezayı Artıran Haller)

TCK 158. maddenin 3. fıkrası uyarınca, dolandırıcılık suçunun işleniş şekline göre cezada artırıma gidilir:

• Suçun, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

• Suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde verilecek ceza bir kat artırılır.

Bu durum, suçun organize bir şekilde işlenmesinin toplum üzerindeki tehlikesini bertaraf etmek amacıyla düzenlenmiştir.

Daha Az Cezayı Gerektiren Hal: Hukuki Alacağın Tahsili (TCK Madde 159)

Dolandırıcılık suçunun işlenmesindeki saik, ceza miktarını önemli ölçüde etkileyebilir. TCK 159. maddeye göre; dolandırıcılığın, bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi halinde, verilecek ceza önemli ölçüde azalır.

Bu durumda faile, şikayet üzerine, altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Yani bu özel durumda suçun takibi mağdurun şikayetine bağlı hale gelir ve ceza miktarı basit dolandırıcılığa göre çok daha düşüktür.

Dolandırıcılık Suçlarında Ceza Avukatının Önemi

Dolandırıcılık suçu, unsurlarının oluşup oluşmadığının tespiti açısından teknik hukuki bilgi gerektiren karmaşık bir suç tipidir. Eylemin "hile" boyutuna ulaşıp ulaşmadığı, "yalan" ile "hile" arasındaki ince çizginin belirlenmesi ve olayın hukuki bir ihtilaf mı yoksa ceza hukuku anlamında bir suç mu olduğunun ayrımı hayati önem taşır.

Özellikle nitelikli hallerin varlığı durumunda alt sınırın yüksekliği göz önüne alındığında, soruşturma ve kovuşturma aşamalarında uzman bir ceza avukatı ile çalışmak, savunma hakkının etkin kullanılması ve adil yargılanma açısından kritik bir gerekliliktir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Dolandırıcılık suçu şikayete tabi midir? Dolandırıcılık suçunun temel hali (TCK 157) ve nitelikli halleri (TCK 158) şikayete tabi değildir. Savcılık, suçun işlendiğini öğrendiği anda resen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdur şikayetinden vazgeçse dahi kamu davası devam eder. Bunun tek istisnası, TCK 159. maddede düzenlenen "bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla" işlenen dolandırıcılık suçudur; bu özel durum şikayete tabidir.

2. Dolandırılan parayı veya malı geri verirsem ceza düşer mi? Evet, Türk Ceza Kanunu'nda buna "Etkin Pişmanlık" denir. Fail, hakkında kovuşturma başlamadan önce (dava açılmadan) mağdurun zararını tamamen giderirse, verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilir. Eğer dava açıldıktan sonra ancak hüküm verilmeden önce zarar giderilirse, verilecek ceza yarı oranında indirilir. Bu süreçte hak kaybı yaşamamak için bir ceza avukatı ile süreci yönetmek önemlidir.

3. Dolandırıcılık suçunda uzlaşma mümkün müdür? Basit dolandırıcılık suçu (TCK 157) uzlaştırma kapsamındadır. Soruşturma aşamasında dosya Uzlaştırma Bürosuna gönderilir ve taraflar anlaşırsa dava açılmaz. Ancak nitelikli dolandırıcılık suçları (TCK 158) kural olarak uzlaştırma kapsamında değildir ve yargılama devam eder.

4. Basit dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık arasındaki fark nedir? Basit dolandırıcılık, hileli davranışlarla bir kimsenin aldatılması suçunun temel şeklidir. Nitelikli dolandırıcılık ise suçun; bilişim sistemleri, bankalar, kamu kurumları kullanılarak veya kişinin dini duyguları, zor durumu istismar edilerek işlenmesi halidir. Nitelikli hallerde öngörülen ceza miktarı, basit hale göre çok daha yüksektir.

5. İnternet veya sosyal medya üzerinden dolandırıcılık yapmanın cezası nedir? Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık, TCK 158/1-f maddesi uyarınca nitelikli dolandırıcılık sayılır. Bu suçun cezası üç yıldan on yıla kadar hapistir. Ancak kanun gereği bu suç tipinde hapis cezasının alt sınırı 4 yıldan az olamaz.

6. Kendisini polis, savcı veya asker olarak tanıtıp para isteyenlerin cezası nedir? Kişinin kendisini kamu görevlisi olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söyleyerek dolandırıcılık yapması, TCK 158/1-l maddesi gereğince nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturur. Bu suçun da hapis cezası alt sınırı 4 yıldan başlamaktadır ve ağır yaptırımları vardır.

7. Dolandırıcılık suçunda hapis cezası paraya çevrilir mi? Nitelikli dolandırıcılık suçlarında öngörülen hapis cezalarının alt sınırları genellikle yüksek olduğu için (özellikle 4 yıl alt sınır olan hallerde), verilen cezanın tamamının adli para cezasına çevrilmesi mümkün olmayabilir. Ancak etkin pişmanlık gibi indirim nedenleri uygulanır ve ceza süresi 1 yıl veya altına düşerse, mahkeme hapis cezasını adli para cezasına çevirebilir.

8. Dolandırıcılık suçunda zamanaşımı süresi ne kadardır? Basit dolandırıcılık suçunda dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Nitelikli dolandırıcılık suçunda ise bu süre 15 yıldır. Suçun işlendiği tarihten itibaren bu süreler içinde dava açılmazsa veya dava sonuçlanmazsa, dava zamanaşımı nedeniyle düşebilir.

9. Dolandırıcılık suçundan yargılanan kişi tutuklanır mı? Tutuklama tedbiri, suçun vasfına, delillerin durumuna ve kaçma şüphesine göre hakimin takdirindedir. Özellikle nitelikli dolandırıcılık suçunda ceza üst sınırının yüksek olması ve "katalog suçlar" kapsamında değerlendirilebilmesi nedeniyle, soruşturma veya kovuşturma aşamasında şüphelinin tutuklanması mümkündür.

10. Bu davalarda ceza avukatı tutmak zorunlu mudur? Türk hukukunda, şüpheli veya sanığın yaşı küçük değilse veya kendini savunamayacak derecede engelli değilse avukat tutma zorunluluğu yoktur. Ancak dolandırıcılık suçları, ağır hapis cezaları ve karmaşık ispat süreçleri içerdiğinden, savunmanın teknik bir bilgiyle yapılması gerekir. Bu nedenle uzman bir ceza avukatı ile çalışmak, kişinin özgürlüğü ve hakları açısından hayati önem taşır.

Ceza Avukatı Mersin İletişim Bilgileri

🌐 Web sitemizi ziyaret edin: sinanakalin.av.tr
📩 E-posta: info@sinanakalin.av.tr
📱 Telefon: +90 (507) 895 2874
📍 Adres: Mahmudiye Mah. Kuvayi Milliye Cad. Gökdelen İş Merkezi Kat: 11 Daire: 240-241 Akdeniz / Mersin