Müstehcenlik Suçu Neleri Kapsar?

Müstehcenlik suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 226. maddesinde düzenlenen, toplumun genel ahlak yapısını, ar ve haya duygularını ve özellikle çocukların bedensel ve ruhsal gelişimini korumayı amaçlayan bir suç tipidir. Günümüzde internetin yaygınlaşması ve sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte, bu suç tipi en sık karşılaşılan bilişim ve ceza hukuku davalarından biri haline gelmiştir.

Bu kapsamlı rehberde; müstehcenlik suçunun yasal tanımını, hangi eylemlerin suç teşkil ettiğini, çocukların kullanıldığı müstehcen içeriklerin (çocuk pornografisi) hukuki boyutunu, internet üzerinden işlenen suçları, cezai yaptırımları ve soruşturma süreçlerini detaylıca inceleyeceğiz.

1. Müstehcenlik Suçunun Hukuki Tanımı ve Korunan Değer

Hukuk sistemimizde "müstehcenlik" kavramının kesin ve değişmez bir tanımı bulunmamaktadır. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre müstehcenlik; toplumun genel ahlak anlayışına ters düşen, bireylerin cinsel arzularını istismar edecek şekilde tahrik eden, ar ve haya duygularını inciten, cinsel değerleri aşağılayan her türlü görüntü, yazı veya söz olarak tanımlanmaktadır.

TCK Madde 226 ile korunan temel hukuki yarar, genel ahlak ve çocukların korunmasıdır. Kanun koyucu, yetişkinler arasındaki rızaya dayalı özel hayatı değil; bu içeriklerin kamusal alana taşınmasını, çocuklara ulaşmasını veya şiddet/hayvanlar gibi doğal olmayan yollarla üretilmesini cezalandırmaktadır.

Müstehcenlik Kavramının Sınırları

Bir eserin veya içeriğin müstehcen sayılıp sayılmayacağı, hakimin takdir yetkisi ve bilirkişi incelemeleri ile belirlenir. Ancak TCK 226/7 maddesi uyarınca; bilimsel, sanatsal ve edebi değeri olan eserler (çocukların kullanıldığı durumlar hariç) müstehcenlik suçu kapsamında değerlendirilmez.

2. Türk Ceza Kanunu Madde 226: Suçun Maddi Unsurları

Müstehcenlik suçu, işleniş biçimine göre farklı fıkralarda düzenlenmiş ve farklı cezai yaptırımlara bağlanmıştır. TCK 226. maddeyi alt başlıklar halinde incelemek, suçun kapsamını anlamak açısından kritiktir.

A. Halka Açık Alanlarda ve Çocuklara Yönelik Müstehcenlik (TCK 226/1)

Kanunun birinci fıkrası, müstehcen içeriklerin çocuklara ulaşmasını veya kamusal alanda sergilenmesini yasaklar. Bu fıkra kapsamına giren eylemler şunlardır:

1. Çocuğa Yönelik Eylemler: Bir çocuğa müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri vermek, göstermek, okumak veya dinletmek suçtur. Burada çocuğun rızasının olup olmamasının hukuken bir önemi yoktur; kanun çocuğu mutlak olarak korur.

2. Alenen Gösterme: Müstehcen içeriklerin, çocukların girebileceği yerlerde veya herkesin görebileceği şekilde (alenen) sergilenmesi. Örneğin, bir dükkan vitrininde cinsel içerikli materyal sergilemek.

3. Satışa Arz Etme: İçeriği dışarıdan belli olacak şekilde (poşetsiz veya kapaksız) satışa sunmak.

4. Yetkisiz Satış: Bu ürünlerin, satışına özel olarak izin verilmiş dükkanlar (sex shop vb.) dışında satılması.

5. Reklam ve Promosyon: Müstehcen ürünlerin reklamını yapmak veya başka bir malın yanında promosyon (eşantiyon) olarak dağıtmak.

Cezası: Bu eylemleri gerçekleştiren kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.

B. Basın ve Yayın Yoluyla İşlenen Suçlar (TCK 226/2)

Müstehcen görüntü, yazı veya sözlerin basın (gazete, dergi) ve yayın (TV, Radyo, İnternet) yoluyla yayınlanması ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.

• Bu fıkra, özellikle internet siteleri ve sosyal medya platformları üzerinden yapılan paylaşımları kapsamaktadır.

• Yayınlanmasına aracılık edenler de (örneğin yer sağlayıcılar veya dağıtıcılar) fail olarak yargılanabilir.

Cezası: Altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

3. Çocukların Kullanıldığı Müstehcen Ürünler (Çocuk Pornografisi)

TCK 226. maddenin en ağır yaptırımları içeren ve uygulamada en sık karşılaşılan bölümü 3. fıkradır. Kanun koyucu, çocuk bedeni üzerinden yapılan her türlü cinsel sömürüyü en ağır şekilde cezalandırmaktadır.

Üretim (TCK 226/3 - Birinci Cümle)

Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde;

• Çocukları kullanan,

• Temsili çocuk görüntülerini kullanan (animasyon, çizim vb.),

• Çocuk gibi görünen kişileri kullanan,

  Kişiler cezalandırılır.

Cezası: Beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Bu, suçun en nitelikli halidir.

Ticareti, Depolanması ve Bulundurulması (TCK 226/3 - İkinci Cümle)

Sadece üretmek değil, bu içeriklerle herhangi bir şekilde temas etmek de suç kapsamındadır. Kanun şu eylemleri sıralamıştır:

• Ülkeye sokmak (İthalat),

• Çoğaltmak (Kopyalamak),

• Satışa arz etmek veya satmak,

• Nakletmek,

• Depolamak (Bilgisayar, telefon, bulut hesabı vb.),

• İhraç etmek,

• Bulundurmak,

• Başkalarının kullanımına sunmak.

Önemli Ayrım: "Depolamak" ve "Bulundurmak" ifadeleri, dijital suçlarda kritik öneme sahiptir. Kişinin bilgisayarında, telefonunda veya harici diskinde çocukların cinsel istismarına ilişkin görüntülerin bulunması (hiç kimseyle paylaşmasa dahi), bu suçun oluşması için yeterlidir.

Cezası: İki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

4. Şiddet, Hayvanlar ve Ölmüş İnsan Bedeni İçeren Müstehcenlik (TCK 226/4)

Toplumun en temel ahlaki değerlerini sarsan, "doğal olmayan" olarak nitelendirilen cinsel davranışlar da özel olarak cezalandırılmıştır. Bu kapsamda:

• Şiddet kullanılarak yapılan cinsel davranışlar,

• Hayvanlarla yapılan cinsel davranışlar (Zoofili),

• Ölmüş insan bedeni üzerinde yapılan cinsel davranışlar (Nekrofili),

• Doğal olmayan yoldan yapılan diğer cinsel davranışlar.

Bu içerikleri üreten, satan, depolayan veya bulunduranlar cezalandırılır. Burada dikkat edilmesi gereken husus, yetişkinler arasında olsa dahi şiddet veya hayvan içeren pornografik materyallerin suç teşkil etmesidir.

Cezası: Bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

5. İnternet ve Bilişim Sistemleri Yoluyla Müstehcenlik

Günümüzde müstehcenlik davalarının %90'ından fazlası dijital ortamda gerçekleşen eylemlere ilişkindir.

NCMEC Raporları ve IP Tespiti

Amerika merkezli "Ulusal Kayıp ve İstismara Uğramış Çocuklar Merkezi" (NCMEC), Google, Facebook, Microsoft, Twitter gibi servis sağlayıcıları üzerinden çocuk istismarı görüntülerini tarar. Şüpheli bir durum (yükleme, indirme, paylaşma) tespit edildiğinde, ilgili IP adresi ve kullanıcı bilgileri Türk Emniyet birimlerine (Siber Suçlarla Mücadele) bildirilir. Türkiye'de açılan soruşturmaların büyük çoğunluğu bu raporlar üzerine başlamaktadır.

Dijital Delillerin Önemi

Müstehcenlik suçlamalarında en önemli delil dijital materyallerdir:

• İmaj Alma: Polis, şüphelinin bilgisayar, telefon ve disklerine el koyarak bu cihazların birebir kopyasını (imajını) alır.

• Hash Değeri: Dijital delilin değiştirilmediğini kanıtlayan parmak izidir.

• İnceleme Raporu: Bilirkişiler, cihaz içerisinde müstehcen içerik olup olmadığını, bu içeriklerin indirilme tarihlerini, silinip silinmediğini ve paylaşılıp paylaşılmadığını teknik olarak raporlar.

Önemli: Kişinin "Ben indirmedim, virüs indirdi" veya "Otomatik yüklendi" şeklindeki savunmaları, teknik inceleme raporlarıyla doğrulanır veya çürütülür.

6. Soruşturma ve Kovuşturma Süreci

Müstehcenlik suçu, takibi şikayete bağlı olmayan, savcılık tarafından resen (kendiliğinden) soruşturulan bir suç türüdür.

Arama ve El Koyma

Genellikle NCMEC raporu veya ihbar üzerine Savcılık talimatıyla şüphelinin evinde veya iş yerinde arama yapılır. Dijital cihazlara (bilgisayar, tablet, telefon, USB bellek) el konulur.

İfade Süreci

Şüpheli, Emniyet'te veya Savcılık'ta ifadeye çağrılır. Bu aşamada sorulan sorular genellikle şöyledir:

• "Bu IP adresi size mi ait?"

• "Bu cihazları sizden başka kullanan var mı?"

• "Tespit edilen görüntüleri ne amaçla indirdiniz?"

Tutuklama Tedbiri

Özellikle TCK 226/3 (çocuk görüntüleri) ve 226/4 (şiddet/hayvan) maddeleri kapsamındaki suçlarda, delillerin karartılma şüphesi veya suçun katalog suçlardan olması nedeniyle tutuklama tedbiri uygulanabilmektedir. Ancak her olay kendi içinde değerlendirilir.

7. Müstehcenlik Suçunda Cezayı Artıran ve Azaltan Haller

• Basın Yayın Yoluyla Nitelikli Haller (TCK 226/5): Çocukların kullanıldığı (fıkra 3) veya şiddet/hayvan içeren (fıkra 4) görüntülerin basın ve yayın yoluyla yayınlanması durumunda ceza altı yıldan on yıla kadar hapistir.

• Tüzel Kişiler (TCK 226/6): Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, şirket hakkında güvenlik tedbirlerine (örneğin lisans iptali, müsadere) hükmolunur.

8. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Müstehcenlik Suçu Sabıka Kaydına İşler mi?

Evet, yargılama sonucunda hapis veya adli para cezası alınması ve bu kararın kesinleşmesi durumunda, bu husus adli sicil kaydına (sabıka kaydı) işlenir. Memuriyete engel teşkil eden suçlar kategorisinde değerlendirilebilir.

"Sadece Baktım, İndirmedim" Demek Suç mudur?

Teknik olarak "streaming" (izleme) ile "download" (indirme) arasında fark vardır. TCK 226/3, "bulunduran" kişiyi cezalandırır. Tarayıcı önbelleğine (cache) kaydedilen geçici dosyaların "bilinçli bulundurma" sayılıp sayılmayacağı, Yargıtay'ın teknik incelemeye dayalı kararlarına göre belirlenir. Kasti bir arşivleme eylemi aranmaktadır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Mümkün müdür?

Eğer sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkumiyeti yoksa ve verilen ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis (veya adli para cezası) ise, mahkeme Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verebilir. Bu durumda 5 yıl denetim süresi içinde suç işlenmezse dava düşer. Ancak TCK 226/3'ün "üretim" maddesi gibi yüksek cezalı hallerde HAGB mümkün olmayabilir.

Çocuk Pornografisi Suçunda Etkin Pişmanlık Var mı?

Müstehcenlik suçu için TCK'da özel bir etkin pişmanlık düzenlemesi bulunmamaktadır. Ancak failin soruşturma aşamasında samimi ikrarı, delillerin toplanmasına yardımı "takdiri indirim" (iyi hal indirimi) nedeni olabilir.

Görüntülerdeki Kişi Gerçek Değilse (Anime/Çizim) Ceza Alınır mı?

TCK 226/3 açıkça "temsili çocuk görüntülerini" de kapsama almıştır. Dolayısıyla sanal olarak üretilmiş, çizim, anime veya fotomontaj yoluyla oluşturulmuş çocuk görünümlü müstehcen içerikler de aynı cezai yaptırıma tabidir.

9. Yargıtay Kararları Işığında Önemli Hususlar

Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve ilgili ceza daireleri, müstehcenlik suçunda şu kriterlere dikkat etmektedir:

1. Kast Unsuru: Sanığın bilgisayarında bulunan görüntülerin iradi olarak mı indirildiği, yoksa virüs veya "pop-up" reklamlar yoluyla mı sisteme girdiği teknik bilirkişi raporuyla saptanmalıdır. İrade dışı bulaşan içerikler nedeniyle ceza verilemez.

2. Çocuk Kavramı: Görüntülerdeki kişinin 18 yaşından küçük olduğunun "ilk bakışta anlaşılabilir" olması veya adli tıp raporuyla tespit edilmesi gerekir.

3. Sanatsal Değer: TCK 226/7 uyarınca, eserin bütününde sanatsal veya bilimsel bir amaç güdülüyorsa ve çocuklara ulaşması engellenmişse ceza verilmez. Ancak çocukların kullanıldığı ürünlerde sanatsal değer savunması geçerli değildir.

Sonuç

Müstehcenlik suçu; kişi hürriyeti, ifade özgürlüğü, genel ahlak ve çocuk hakları gibi hassas dengelerin gözetildiği karmaşık bir hukuk alanıdır. Özellikle TCK 226/3 kapsamındaki suçlamalar, "yüz kızartıcı suç" niteliğinde görülebildiğinden, kişinin sosyal hayatı ve mesleki kariyeri üzerinde yıkıcı etkiler yaratabilir.

Soruşturma aşamasında verilen ilk ifade, dijital materyallerin usulüne uygun incelenmesi ve teknik raporların analizi, davanın seyri açısından hayati önem taşır. Bilişim hukuku ve ceza hukuku teknik bilgisini gerektiren bu süreçte, hak kaybına uğramamak ve adil yargılanma hakkını kullanabilmek adına hukuki sürecin titizlikle takip edilmesi gerekmektedir.

Yasal Uyarı: Bu makale, Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddeleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Her somut olay, kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir.

Ceza Avukatı İletişim Bilgileri

🌐 Web sitemizi ziyaret edin: sinanakalin.av.tr
📩 E-posta: info@sinanakalin.av.tr
📱 Telefon: +90 (507) 895 2874
📍 Adres: Mahmudiye Mah. Kuvayi Milliye Cad. Gökdelen İş Merkezi Kat: 11 Daire: 240-241 Akdeniz / Mersin