Adli Tatilde Dilekçe Verilir mi?

1. Adli Tatil Nedir? Hukuki Dayanağı

Adli tatil, hukuk sisteminde görev yapan hâkim, savcı ve yargı personeline dinlenme hakkı tanımak amacıyla düzenlenmiş özel bir dönemdir. Ancak adli tatil yalnızca yargı mensupları için bir tatil süresi değil; aynı zamanda yargılama faaliyetlerinin de belirli ölçüde sınırlandığı ve sadece kanunla belirtilen işlerin yürütüldüğü bir dönemdir. Bu nedenle, vatandaşlar açısından adalet hizmetlerinin tamamen durduğu anlamına gelmez.

📌 Hukuki Dayanak

Adli tatilin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 102-104 arasında düzenlenmiştir. Buna göre:

• HMK m. 102: Adli tatil, her yıl 20 Temmuz ile 31 Ağustos tarihleri arasında uygulanır.

• HMK m. 103: Bu süre içerisinde mahkemelerin sadece bazı dava ve işler bakımından faaliyet göstereceği belirtilmiştir.

• HMK m. 104: Adli tatil süresince işlemeyen sürelerin, tatilin bitiminden itibaren bir hafta daha uzatılacağı hüküm altına alınmıştır.

📌 Tarih Aralığı

• Başlangıç: 20 Temmuz

• Bitiş: 31 Ağustos

• Süre Uzaması: Adli tatilin bitiminden itibaren 1 hafta (7 gün) daha.

Örneğin; temyiz süresi adli tatil dönemine denk gelirse, tatil süresince bu süre durur ve tatilin bitiminden sonra kalan süreye 7 gün eklenir.

📌 Adli Tatilin Amacı

Adli tatilin getirilmesindeki temel amaçlar şunlardır:

• Hâkim ve savcıların yıl boyunca süren yoğun yargı faaliyetlerinden sonra dinlenmelerine imkân tanımak,

• Yargı sisteminde iş yükünü dengeli bir şekilde dağıtmak,

• Yalnızca acil ve telafisi mümkün olmayan işlerin görülmesini sağlamak,

• Vatandaşların adalet hizmetlerine erişimini tamamen kapatmamak.

📌 Adli Tatilde Görülen İşler

HMK 103’e göre adli tatilde de görülmeye devam eden işler şunlardır:

• İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri,

• Nafaka davaları,

• İcra ve iflas dairelerindeki işlemler,

• Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları,

• Gözetim, tutukluluk gibi özgürlüğü kısıtlayan ceza tedbirleri,

• Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair işler,

• Kanunen adli tatilde görüleceği belirtilen davalar.

Bu davalar dışındaki işlemler, tatilin bitimi sonrasına ertelenir.

2. Adli Tatilde Dilekçe Verilebilir mi?

Adli tatil döneminde en çok merak edilen konulardan biri, mahkemelere dilekçe verilip verilemeyeceğidir. Vatandaşlar ve avukatlar, dava açmak, temyiz ya da istinaf dilekçesi sunmak veya delil dilekçesi vermek gibi işlemleri tatil süresince yapıp yapamayacaklarını öğrenmek isterler.

a) Mahkemelere Dilekçe Sunulması

Adli tatilde dilekçe vermek mümkündür.

• Vatandaşlar ya da avukatlar, tatil süresi boyunca mahkemelere dava dilekçesi, cevap dilekçesi, istinaf ve temyiz dilekçesi, feragat beyanı, delil dilekçesi gibi belgeleri sunabilir.

• Dilekçe, nöbetçi mahkeme aracılığıyla veya UYAP sistemi üzerinden elektronik ortamda verilebilir.

• Adliyeler adli tatilde tamamen kapalı değildir. Nöbetçi mahkemeler ve idari birimler faaliyetlerini sürdürür.

Dolayısıyla, “adli tatilde dilekçe verilir mi?” sorusunun cevabı evet, verilebilir şeklindedir. Burada asıl önemli nokta, verilen dilekçenin işleme alınıp alınmayacağı ve sürelerin nasıl işleyeceğidir.

b) Süreler Adli Tatilde İşler mi?

Adli tatilde dilekçe verilmesi mümkün olsa da sürelerin işleyip işlemeyeceği ayrı bir konudur. Bu noktada HMK m. 103 ve 104 hükümleri dikkate alınmalıdır.

Süresi İşleyen İşlemler (Adli Tatilde Devam Edenler):

• İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz başvuruları,

• Nafaka davaları,

• İcra ve iflas dairelerindeki işlemler,

• Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları,

• Gözetim, tutukluluk gibi özgürlüğü kısıtlayan ceza tedbirleri,

• Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair işler,

• Adli tatilde de görülmesine karar verilen dosyalar.

Bu tür davalarda ve işlemlerde verilen süreler tatilde de işlemeye devam eder. Örneğin, nafaka davasında mahkemenin verdiği 10 günlük süre, tatilde de işlemeye devam eder ve bu süre içinde dilekçe verilmesi gerekir.

Süresi Duran İşlemler (Tatile Ertelenenler):

• Genel hukuk davalarında (örneğin alacak, tazminat, sözleşme ihlali davaları) verilen cevap dilekçesi süreleri,

• Temyiz ve istinaf süreleri,

• Bilirkişi raporuna itiraz,

• Delil sunma süreleri.

Bu işlemler tatil süresince durur. Tatilin bitiminden itibaren 7 gün ek süre (HMK m. 104) tanınır.

📌 Örnek:
Eğer 15 günlük temyiz süresi 25 Temmuz’da başlamışsa, adli tatilde süre işlemez. Tatilin bitiminden sonra kalan süreye 7 gün eklenir. Bu durumda son tarih 7 Eylül olur.

3. HMK’da Adli Tatil Uygulaması

Adli tatilin hukuk davalarındaki etkisini anlamak için öncelikle Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 102-104 hükümlerine bakmak gerekir. Bu maddeler, adli tatilin süresini, hangi işlerin görüleceğini ve sürelerin nasıl hesaplanacağını düzenler.

3.1. Adli Tatilin Hukuk Davalarına Etkisi

Adli tatil süresince genel kural, hukuk mahkemelerinde duruşma yapılmaması ve sürelerin işlememesidir. Ancak, kanun koyucu bazı dava türlerini istisna tutmuştur. Bu sayede acil veya telafisi imkânsız hak kayıplarının önüne geçilmesi amaçlanmıştır.

📌 Özetle:

• Genel hukuk davaları adli tatilde görülmez.

• Ancak HMK m. 103’te sayılan istisna davalar tatilde de görülmeye devam eder.

3.2. Süresi İşleyen Davalar (Adli Tatilde Devam Edenler)

HMK m. 103 uyarınca adli tatilde de görülmeye devam eden davalar şunlardır:

1. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri

   • Tarafların haklarını korumak için acil nitelikteki bu işlemler adli tatilde de yapılabilir.

   • Örneğin, borçlunun mal kaçırma ihtimali varsa, alacaklının talebi üzerine ihtiyati haciz kararı verilebilir.

2. Nafaka davaları

   • Nafaka, yaşam hakkı ile doğrudan ilgili olduğundan kesintiye uğratılamaz.

   • Boşanma davası görülmese de, nafaka talepleri tatilde devam eder.

3. İcra ve iflas dairelerindeki işlemler

   • İcra daireleri adli tatilde tamamen kapanmaz.

   • Takip başlatılabilir, haciz işlemleri yapılabilir, ödeme emri gönderilebilir.

4. Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları

   • Kimlik, soyadı, doğum tarihi gibi temel kişisel haklara ilişkin davalar tatilde de görülür.

5. Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair işler

   • Çocuk ile ebeveyn arasındaki bağın korunması amacıyla bu davalar tatilde de devam eder.

6. Kanunen adli tatilde görüleceği belirtilen davalar

   • Örneğin, özel kanunlarda “adli tatilde de bakılır” hükmü bulunan davalar bu kapsamdadır.

3.3. Süresi Duran Davalar (Adli Tatil Sonrasına Ertelenenler)

Adli tatil süresince işlemeyen süreler ise HMK m. 104 kapsamında düzenlenmiştir. Buna göre:

• Cevap dilekçesi verme süreleri,

• İstinaf ve temyiz süreleri,

• Bilirkişi raporuna itiraz süresi,

• Ek delil sunma süreleri,

tatil süresince işlemez. Tatilin bitiminden itibaren süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Ayrıca kanun koyucu, adli tatilin bitiminden sonra taraflara 7 gün ek süre tanımıştır.

📌 Örnek:

• 10 günlük istinaf süresi 18 Temmuz’da başlamış olsun.

• Bu süre 20 Temmuz’da adli tatile denk geldiği için durur.

• Tatil bitiminden sonra kalan 8 güne +7 gün eklenir.

• Böylece süre 15 gün olarak 7 Eylül’de sona erer.

3.4. Uygulamadaki Önemi

Avukatlar ve vatandaşlar için en büyük risk, sürelerin işlemeye devam edip etmediğini yanlış yorumlamaktır. Yanlış hesaplama, hak kaybına neden olabilir. Bu nedenle, dilekçe sunulurken HMK m. 103-104’e atıf yapılması uygulamada yaygın ve faydalı bir yöntemdir.

4. CMK’da (Ceza Davalarında) Adli Tatil Uygulaması

Adli tatil, esasen hukuk davalarında yargı faaliyetlerini sınırlayan bir dönemdir. Ancak ceza yargılamaları kamu düzeniyle doğrudan ilgili olduğundan, ceza mahkemelerinde adli tatil uygulaması daha sınırlı şekilde karşımıza çıkar.

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 331 hükmü uyarınca adli tatil süresince de görülmeye devam eden işler açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle ceza mahkemelerinde dilekçe sunulması ve sürelerin işlemesi çoğu zaman tatilden etkilenmez.

4.1. Ceza Mahkemelerinde Adli Tatilde Devam Eden İşler

CMK m. 331’e göre, adli tatilde de görülen işler şunlardır:

1. Tutuklu sanıkların yargılandığı davalar

   • Sanığın özgürlüğü söz konusu olduğu için, tutuklu yargılamalar tatilde de devam eder.

   • Bu kapsamda dilekçe verildiğinde mahkeme işleme alır ve değerlendirir.

2. Tutukluluğa itiraz ve tahliye talepleri

   • Sanığın hürriyetiyle doğrudan bağlantılı olduğundan, bu talepler tatilde de işleme alınır.

3. Soruşturma evresindeki işlemler

   • Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülen ifade alma, gözaltı, yakalama gibi işlemler tatilde de yapılabilir.

   • Avukatların sunduğu dilekçeler (örneğin şüpheli lehine delil talepleri) değerlendirilir.

4. Koruma tedbirleri

   • El koyma, arama, iletişimin tespiti gibi özgürlüğü kısıtlayan tedbirler tatilde de uygulanır.

5. Delil tespiti

   • Delillerin kaybolma ihtimali olduğunda mahkeme tatilde dahi delil tespitine karar verebilir.

6. İnfaz işlemleri

   • Mahkûmiyet kararlarının infazına ilişkin işlemler tatilde de sürdürülür.

   • Örneğin, cezaevine sevk, denetimli serbestlik başvurusu gibi dilekçeler işleme alınır.

4.2. Ceza Davalarında Sürelerin İşlemesi

Ceza yargılamalarında süreler genellikle tatilden etkilenmez.

• İtiraz, istinaf ve temyiz süreleri adli tatilde işlemeye devam eder.

• Örneğin; 7 günlük istinaf süresi 22 Temmuz’da başlamışsa, tatilde de işler ve 29 Temmuz’da sona erer.

Bu nedenle ceza davalarında sürelerin dikkatle takip edilmesi gerekir. Aksi halde hak kaybı yaşanabilir.

4.3. Uygulamada Avukatlar İçin Önemi

Ceza dosyalarında adli tatilin bir anlamda “fiilen tatil” olmadığı söylenebilir.

• Tutuklu dosyaları tatilde de görülmeye devam eder.

• Avukatların süreleri titizlikle takip etmesi gerekir.

• CMK m. 331’de sayılan işler kapsamında verilen dilekçeler tatilde gecikmeden değerlendirilir.

📌 Özetle: Ceza mahkemelerine dilekçe vermek adli tatilde mümkündür ve süreler çoğu zaman işlemeye devam eder.

5. İdari Yargıda Adli Tatil Uygulaması

Adli tatil yalnızca hukuk ve ceza yargılamalarıyla sınırlı değildir. İdari yargı da bu sürecin bir parçasıdır. Özellikle vergi davaları, idari işlemlere karşı açılan iptal davaları ve kamu kurumlarıyla bireyler arasındaki uyuşmazlıklar açısından adli tatilin işleyişi merak edilir.

İdari yargıda adli tatil düzenlemesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m. 61 hükmünde yer almaktadır.

5.1. İYUK’ta Adli Tatil Düzenlemesi

İYUK m. 61 uyarınca:

• Adli tatil, her yıl 1 Ağustos – 5 Eylül tarihleri arasında uygulanır.

• Bu süre içerisinde Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri duruşma yapmaz.

• Ancak bazı istisnai davalar ve işlemler adli tatilde de görülmeye devam eder.

📌 Burada dikkat edilmesi gereken nokta, idari yargıda adli tatil tarih aralığının HMK’dan farklı olmasıdır. HMK’ya göre 20 Temmuz – 31 Ağustos olan tatil süresi, idari yargıda 1 Ağustos – 5 Eylül olarak belirlenmiştir.

5.2. İdari Yargıda Adli Tatilde Görülen İşler

İYUK m. 61/2 hükmüne göre adli tatilde görülen işler şunlardır:

1. Yürütmenin durdurulması talepleri

   • Kamu yararı ve telafisi güç zarar ihtimali olduğundan, bu talepler tatilde de değerlendirilir.

2. Acele işler

   • Özellikle kamu düzenini ilgilendiren konularda mahkemeler tatilde de işlem yapabilir.

3. Seçim işlemleriyle ilgili davalar

   • Seçim takvimi nedeniyle sürelerin uzaması mümkün olmadığından, seçim davaları tatilde de görülür.

4. Kanunda açıkça belirtilen işler