KTK 23/1-b: Tescil Belgesi ve Plakası Olmayan Aracı Satmak veya Satışına Aracılık Etmek

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, araçların yalnızca trafikte kullanılmasını değil, satış ve devir sürecini de kayıt düzenine bağlamıştır. Bu kapsamda KTK 23/1-b, tescil belgesi ve tescil plakası bulunmayan bir aracın satılmasını veya böyle bir satışa aracılık edilmesini idari yaptırıma konu eder. Düzenleme; aracın kimliğinin, hukuki durumunun ve aidiyet bilgilerinin resmi kayıtlar üzerinden izlenebilmesini sağlamayı amaçlar.

İhlalin değerlendirilmesinde yalnızca aracın plakasız biçimde görülmesi yeterli olmayabilir. Aracın tescil durumu, satışı kimin yaptığı, aracılık faaliyetinin bulunup bulunmadığı ve işlemin hangi belgelerle gerçekleştirildiği birlikte incelenmelidir.

KTK 23/1-b Hangi Fiilleri Kapsar?

Maddeye göre tescil belgesi ve tescil plakası bulunmayan bir aracı satan veya bu aracın satışına aracılık eden gerçek ya da tüzel kişiler hakkında idari para cezası uygulanır. Dolayısıyla düzenleme yalnızca aracın sahibi sıfatıyla satış yapan kişiyi hedeflemez; satışın gerçekleşmesine aracılık eden kişi ve işletmeler de yaptırımın muhatabı olabilir.

Madde kapsamında değerlendirilebilecek kişiler genel olarak şunlardır:

• Tescil belgesi ve plakası bulunmayan aracı bizzat satan araç sahibi, kişi veya şirket,
• Satışı mesleki ya da ticari faaliyet kapsamında gerçekleştiren galeri veya işletme,
• Tarafları buluşturan, görüşmeleri yürüten veya satış işleminin yapılmasına aracılık eden kişi ya da kurum,
• Ruhsatı ve plakası bulunmayan aracı satışa arz eden ve satış sürecini fiilen yürüten kişi.

Satış ile satışa aracılık birbirinden farklı fiillerdir. Satıcı, aracı kendi adına veya temsil ettiği kişi adına devreden taraftır. Aracı ise araç kendisine ait olmasa bile alıcı ile satıcıyı buluşturarak işlemin kurulmasına katkı sağlar. Her olayda kişinin unvanından çok, satış sürecindeki fiili rolü önem taşır.

İnternet ilanı, mesajlaşma kaydı veya aracın işletmede sergilenmesi de satış iradesinin ya da aracılık faaliyetinin belirlenmesinde delil olabilir. Bununla birlikte ilan verilmesi, her olayda tek başına aynı hukuki sonuca ulaştırmaz. İlanın kim tarafından yayımlandığı, araçla bağlantısı, taraflar arasındaki iletişim ve satışın gerçekleşip gerçekleşmediği somut belgeler üzerinden değerlendirilir.

2025 Yılı İdari Para Cezası ve Diğer Yaptırımlar

KTK 23/1-b ihlali için mevcut makalede esas alınan 2025 yılı ceza tutarları şöyledir:

İdari para cezası, ihlali gerçekleştirdiği tespit edilen satıcıya veya satışa aracılık eden kişi ya da işletmeye yöneltilir. Tutanakta birden fazla kişinin sorumluluğuna yer verilmişse her kişi bakımından hangi fiilin isnat edildiği ayrıca incelenmelidir.

• Ceza puanı: Bu ihlal nedeniyle sürücü ceza puanı uygulanmaz.
• Trafikten men: Tescilsiz araç karayolunda yakalanırsa araç trafikten men edilir.
• Alıcının durumu: Aracın tescil işlemleri tamamlanmadan trafiğe çıkarılması hâlinde alıcı veya aracı kullanan kişi hakkında ayrıca işlem yapılabilir.

Aracın satılması ile karayolunda kullanılması ayrı fiillerdir. KTK 23/1-b satış veya aracılık eylemine ilişkindir. Aracın tescilsiz şekilde kullanılması ise ayrıca değerlendirilir. Bu ayrım hakkında tescilsiz araçla trafiğe çıkmanın sonuçları başlıklı incelemeden bilgi edinilebilir.

Düzenlemenin Amacı ve Satış Öncesinde Yapılması Gereken Kontroller

Tescil, aracın teknik ve hukuki kimliğinin resmi kayıtlarda izlenmesine hizmet eder. Tescil belgesi ve plaka; araç bilgileri, araç üzerindeki haklar ve sorumluluğun kime ait olduğu konusunda temel kayıt araçlarıdır. Bu kayıtlar olmadan yürütülen satışlar, işlemin tarafları kadar kamu düzeni bakımından da belirsizlik yaratır.

Düzenlemenin önlemeyi amaçladığı başlıca riskler arasında çalıntı araç ticareti, plaka sahteciliği, araç kimliğinin gizlenmesi ve vergi kaybı bulunmaktadır. Bu nedenle ruhsatsız ve plakasız araçların kayıt dışı biçimde el değiştirmesi yaptırıma bağlanmıştır.

Satıcılar ve satışa aracılık eden işletmeler, işlemden önce en azından şu hususları kontrol etmelidir:

• Aracın tescil kaydının bulunup bulunmadığı,
• Tescil belgesi ile araç bilgilerinin birbiriyle uyumlu olup olmadığı,
• Tescil plakasının ilgili araca ait olup olmadığı,
• Satışı yapan kişinin araç sahibi veya yetkili temsilci olup olmadığı,
• Satış ve devir işleminin resmi usule uygun biçimde yürütülüp yürütülmediği.

Ruhsat işlemlerinin henüz tamamlanmamış olması, KTK 23/1-b kapsamındaki yükümlülüğü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Araç sahibi, tescil belgesi ve plaka işlemleri sonuçlanmadan satış yapmamalıdır. Tescil tamamlandıktan sonra yapılan satışın bildirilmesi de ayrı bir yükümlülük oluşturabilir; bu konu araç satış veya devir bildirmeme cezası kapsamında ayrıca ele alınmaktadır.

Tescil belgesinin veya plakanın başka bir araca ait olması da çözüm değildir ve farklı bir ihlale yol açabilir. Bu durumun sonuçları için tescil belgesi veya plakasını başkasına verme yasağı da göz önünde bulundurulmalıdır.

Tespit, Tutanak ve Delil Değerlendirmesi

İhlal; trafik denetimi, ihbar, işletme kontrolü, internet ilanı veya satış işlemine ilişkin belgelerin incelenmesi sırasında ortaya çıkabilir. Yetkili görevliler öncelikle aracın tescil ve plaka durumunu, ardından satışı yapan veya satışa aracılık eden kişileri belirler. Araç mevcutsa durumuna ilişkin tutanak düzenlenebilir ve trafikte kullanıldığı tespit edilirse men işlemi uygulanabilir.

Bir KTK 23/1-b dosyasında yalnızca aracın tescilsiz olması değil, yaptırım uygulanan kişinin satış veya aracılık fiiliyle bağlantısı da gösterilmelidir. Bu amaçla aşağıdaki belgeler önem taşıyabilir:

• Araç tescil kayıtları ve sorgulama sonuçları,
• Satış sözleşmesi, teslim belgesi veya ödeme kayıtları,
• İnternet ilanı, fotoğraf, mesaj ve taraflar arasındaki yazışmalar,
• Komisyon belgesi, fatura veya işletme kayıtları,
• Denetim, yakalama ve trafikten men tutanakları,
• Satıcı, alıcı ve aracılık ettiği ileri sürülen kişinin açıklamaları.

Özellikle galeriler bakımından “aracın tescilsiz olduğunu bilmiyordum” şeklindeki açıklama tek başına sorumluluğu otomatik olarak ortadan kaldırmaz. İşletmenin belge ve plaka kontrolü yapıp yapmadığı, ihlali öngörmesinin mümkün olup olmadığı ve satıştaki rolü somut olayın özellikleriyle birlikte değerlendirilir.

Cezaya İtiraz ve Pratik Sorular

KTK 23/1-b kapsamında düzenlenen idari para cezasına karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Sürenin başlangıcında cezanın tebliğ edildiği tarih esas alınır. Tebligat belgesi, idari yaptırım tutanağı ve tutanakta gösterilen kanun yolu bilgileri bu nedenle dikkatle incelenmelidir.

Başvuruda aracın tescil durumuna ilişkin kayıtlar, satışın gerçekleşmediğini veya kişinin aracılık yapmadığını gösteren belgeler, ilan ve yazışmaların bütünü ile varsa temsil ilişkisini açıklayan evrak sunulabilir. Araçta tescil belgesi ve plaka bulunmadığı, satışın gerçekleştiği ve başvurucunun fiille bağlantısı resmi kayıtlarla açıkça sabitse yalnızca genel bir inkârla yapılan itirazın kabul edilme ihtimali düşüktür. Buna karşılık kişi, araç veya fiil tespitindeki hata ile tebligat ve tutanak eksiklikleri kendi koşulları içinde incelenebilir.

İnternet üzerinden ilan vermek ceza sebebi olabilir mi?
Tescilsiz aracın internet üzerinden satılması veya başkasına ait böyle bir aracın satışına aracılık edilmesi madde kapsamında değerlendirilebilir. İlan, diğer iletişim ve satış kayıtlarıyla birlikte delil olarak kullanılabilir.

Araç satıldı ancak trafiğe hiç çıkarılmadıysa ne olur?
KTK 23/1-b satış veya satışa aracılık fiilini düzenlediği için aracın daha sonra karayolunda kullanılıp kullanılmaması satış yönünden yapılan değerlendirmeyi tek başına ortadan kaldırmaz. Trafiğe çıkarma ise ayrı bir ihlal oluşturabilir.

Ceza yalnızca araç sahibine mi uygulanır?
Hayır. Satışı bizzat gerçekleştiren kişi veya şirket yanında, satışa aracılık ettiği tespit edilen galeri, kurum ya da kişi de cezanın muhatabı olabilir.

Alıcı da aynı cezadan sorumlu olur mu?
KTK 23/1-b doğrudan satıcıyı ve satışa aracılık edeni esas alır. Ancak alıcının aracı tescil işlemleri tamamlanmadan trafiğe çıkarması hâlinde farklı bir fiil nedeniyle ayrıca idari yaptırım uygulanabilir.