Yayınlanma Tarihi:
UYAP (Ulusal Yargı Ağı Projesi), vatandaşların tarafı oldukları pek çok adli süreci elektronik ortamda takip edebilmesini sağlayan resmî dijital altyapıdır. Bununla birlikte savcılık tarafından yürütülen ceza soruşturmaları, mahkeme dosyalarından farklı erişim kurallarına tabidir. Bu nedenle hakkında şikâyet bulunan, ifadesi alınan veya bir suçtan zarar gören kişi, savcılık dosyasını UYAP Vatandaş Portalı’nda her zaman göremeyebilir.
Portalda herhangi bir kayıt çıkmaması da tek başına kişi hakkında soruşturma bulunmadığını kesin olarak göstermez. Dosyanın bulunduğu aşama, kişinin dosyadaki sıfatı, sisteme kaydedilme şekli ve erişim kısıtlamaları görünürlüğü etkileyebilir.
UYAP Vatandaş Portalı Hangi Bilgileri Gösterir?
Adalet Bakanlığı tarafından geliştirilen UYAP Vatandaş Portalı, e-Devlet entegrasyonu üzerinden kullanılabilen resmî bir platformdur. Vatandaşlar, erişim yetkileri ve taraf sıfatları çerçevesinde sistem üzerinden şu bilgilere ulaşabilir:
- Devam eden dava dosyaları,
- Mahkeme kararları ve dosyaya eklenen bazı belgeler,
- İcra takip dosyaları,
- Yargıtay ilamları,
- Duruşma günleri ve dosyanın işlem bilgileri.
Ancak dava dosyaları ile savcılık soruşturma dosyaları aynı kapsamda değerlendirilmez. Mahkeme önündeki kovuşturma, tarafların yargılamayı takip etmesi gereken bir süreçtir. Soruşturma ise delillerin toplandığı, şüphelilerin belirlendiği ve kamu davası açılmasını gerektiren yeterli şüphenin bulunup bulunmadığının araştırıldığı evredir.
Bu farklılık nedeniyle soruşturma dosyasının içeriği, genel kural olarak UYAP Vatandaş Portalı üzerinden doğrudan ve eksiksiz biçimde görüntülenemez. Bazı temel kayıtların sistemde görünmesi mümkün olsa bile bu durum, bütün tutanaklara ve delillere erişilebildiği anlamına gelmez.
Savcılık Soruşturması UYAP’tan Görünür mü?
Henüz iddianame düzenlenmemiş ve mahkeme aşamasına geçmemiş savcılık dosyaları, kural olarak UYAP Vatandaş Portalı’nda bir ceza mahkemesi dosyası gibi görüntülenmez. Özellikle soruşturmanın devam ettiği dönemde ifade tutanakları, ihbar veya şikâyet dilekçeleri, kolluk yazışmaları, bilirkişi incelemeleri ve toplanan diğer deliller portalda vatandaşa açık olmayabilir.
Görünürlük, kişinin dosyadaki sıfatına göre de değişebilir. Şüpheli, müşteki veya suçtan zarar gören olarak kaydedilen kişi ile yalnızca tanık olarak bilgisine başvurulan kişinin erişim durumu aynı değildir. Kollukta ifade verilmiş olması da soruşturma dosyasının bütün içeriğinin UYAP Vatandaş Portalı’nda açılmasını sağlamaz. Bu konudaki ayrıntılar karakol ifadesinin UYAP’ta görünmesi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
UYAP Avukat Portalı ise Vatandaş Portalı’ndan farklı yetkilere sahiptir. Avukatlar, Ceza Muhakemesi Kanunu ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu çerçevesinde, temsil ettikleri kişiyle ilgili dosyayı incelemek için başvurabilir. Bununla birlikte Avukat Portalı da tüm soruşturmalara sınırsız ve kendiliğinden erişim sağlayan bir sistem değildir. Vekâlet ilişkisi, dosyadaki taraf kaydı ve varsa erişim kısıtlamaları dikkate alınır.
Savcılık Dosyası Ne Zaman Görünür Hale Gelir?
Soruşturma sonunda Cumhuriyet savcısı tarafından iddianame düzenlenerek görevli mahkemeye gönderilebilir. İddianamenin mahkemece kabul edilmesiyle kovuşturma evresine geçilir ve dosya bir ceza mahkemesi dosyası olarak kaydedilir. Kişi dosyada taraf olarak yer alıyorsa mahkeme adı, dosya numarası, duruşma bilgileri ve erişime açık belgeler UYAP Vatandaş Portalı’nda görülebilir hale gelebilir.
Savcılık, kamu davası açılmasını gerektirecek koşulların oluşmadığı kanaatine varırsa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, uygulamadaki adıyla KYOK verebilir. Karar UYAP sistemine işlenir ve ilgili kişi tarafından, erişim durumu elverdiği ölçüde görülebilir. Bununla birlikte kararın portalda görünme zamanı ile kişiye bildirilme zamanı aynı olmayabilir. Dosyada erişim kısıtlaması bulunması da görüntülenebilecek bilgilerin kapsamını etkileyebilir.
Soruşturmanın ne kadar sürebileceği ise dosyanın görünürlüğünden ayrı bir konudur. Delillerin niteliği, yapılacak incelemeler ve ilgili kurumlarla yürütülen yazışmalar süreci etkileyebilir. Bu konuda savcılık soruşturmasının süresine ilişkin açıklamalar ayrıca incelenebilir.
Soruşturma Dosyasına Erişmek İçin Ne Yapılabilir?
UYAP Vatandaş Portalı’nda dosya görünmüyorsa kullanılabilecek yöntem, kişinin dosyadaki konumuna ve elindeki bilgilere göre belirlenmelidir. Başvurulabilecek başlıca yollar şunlardır:
- Cumhuriyet Başsavcılığına başvurmak: Kimlik bilgileri, olayın yaklaşık tarihi, şikâyetçi veya şüpheli bilgisi ve biliniyorsa soruşturma numarası belirtilerek ilgili başsavcılıktan bilgi talep edilebilir.
- Avukat aracılığıyla inceleme talep etmek: Avukat, temsil yetkisi ve mevzuattaki inceleme sınırları kapsamında UYAP Avukat Portalı üzerinden veya doğrudan savcılık kaleminde dosyaya erişim talebinde bulunabilir.
- Tebligat ve bildirimleri kontrol etmek: İfade çağrısı, savcılık kararı veya mahkeme bildirimi gibi belgeler dosyanın bulunduğu aşama hakkında bilgi verebilir. Belgede yer alan başsavcılık, büro ve soruşturma numarası sonraki başvurularda önemlidir.
- UYAP ve e-Devlet kayıtlarını düzenli kontrol etmek: Dosya ilk anda görünmese bile taraf kaydı tamamlandığında veya dosya mahkemeye geçtiğinde yeni bilgiler sisteme yansıyabilir.
Adli sicil kaydı ise hakkında soruşturma bulunup bulunmadığını öğrenmeye yarayan bir sorgulama yöntemi değildir. Devam eden bir savcılık soruşturmasının adli sicil belgesinde görünmemesi olağandır. Bu nedenle temiz adli sicil kaydı, kişi hakkında hiçbir soruşturma yürütülmediği sonucunu doğurmaz.
Dosya numarası veya savcılıktan gelen bir evrak bulunuyorsa belgenin aslının saklanması yararlıdır. Telefonla aktarılan bilgiler, kaynağı doğrulanamayan mesajlar veya resmî olmayan ekran görüntüleri tek başına güvenilir kabul edilmemelidir. Hakkında soruşturma bulunup bulunmadığını öğrenmek isteyen kişiler için soruşturma sorgulama yöntemleri dosyanın koşullarına göre birlikte değerlendirilmelidir.
Soruşturmanın Gizliliği Erişimi Nasıl Etkiler?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 157. maddesi uyarınca soruşturma işlemleri genel olarak gizlidir. Bu gizlilik, hem delillerin sağlıklı şekilde toplanmasını hem de şüpheli, mağdur ve diğer ilgililerin kişilik haklarının korunmasını amaçlar. Soruşturmanın gizli olması, dosyanın hiçbir koşulda incelenemeyeceği anlamına gelmez; ancak inceleme ve örnek alma hakkı soruşturmanın niteliğine göre sınırlandırılabilir.
Soruşturmanın amacının tehlikeye düşebileceği durumlarda dosyanın belirli bölümlerine erişim hâkim kararıyla kısıtlanabilir. Böyle bir karar bulunduğunda vatandaşın yanı sıra müdafi veya vekilin inceleyebileceği belgelerin kapsamı da daralabilir. Avukatın dosyada görev alması, kısıtlama kapsamındaki her belgeye otomatik olarak erişebileceği anlamına gelmez.
Bu nedenle UYAP’ta dosya görünmemesi, dosyanın hiç bulunmadığı; dosyanın görünmesi ise tüm içeriğin incelenebileceği şeklinde yorumlanmamalıdır. Sağlıklı değerlendirme için soruşturma numarası, kişinin dosyadaki sıfatı, mevcut tebligatlar ve erişim kararı birlikte ele alınmalıdır.
Şikâyetçi olduğum savcılık dosyasını görebilir miyim?
Şikâyetçi veya suçtan zarar gören olarak kaydedilmek, dosyayla ilgili bilgi ve kararların bildirilmesi bakımından önemlidir. Ancak bu sıfat, devam eden soruşturmadaki bütün belge ve delillerin UYAP Vatandaş Portalı’nda açık olacağı anlamına gelmez. İlgili başsavcılıktan dosya numarasıyla bilgi veya inceleme talep edilebilir.
UYAP’ta dosya çıkmıyorsa hakkımda soruşturma yok mudur?
Hayır. Taraf kaydının tamamlanmamış olması, soruşturmanın erken aşamada bulunması, dosyanın erişime kapalı olması veya teknik kayıt farklılıkları nedeniyle dosya görünmeyebilir. Portal sorgusu tek başına kesin sonuç vermez.
Savcılık dosyasındaki belgeler ne zaman görülebilir?
Belgelere erişim; soruşturmanın devam edip etmediğine, kişinin sıfatına, belgenin niteliğine ve varsa kısıtlama kararına bağlıdır. İddianame kabul edilip mahkeme dosyası oluşturulduğunda erişime açık yargılama belgeleri UYAP Vatandaş Portalı’nda daha kapsamlı biçimde görüntülenebilir.