Trafik Kazası Sonrası Sigorta Süreci Nasıl İşler?

Trafik kazası, fiziksel ve duygusal etkilerinin yanında önemli maddi kayıplara da yol açabilir. Aracın onarım bedeli, değer kaybı ve kazanın niteliğine göre ortaya çıkabilecek diğer zararların karşılanması ise doğru işletilen bir sigorta sürecine bağlıdır. Bu nedenle kaza anında güvenliğin sağlanması kadar delillerin korunması, bildirimin zamanında yapılması ve hasar dosyasının eksiksiz hazırlanması da önem taşır.

Sigorta şirketinin sorumluluğu; kazanın oluş şekline, kusur değerlendirmesine, poliçenin türüne ve teminat kapsamına göre belirlenir. Her dosyanın kendine özgü olduğu unutulmamalı, özellikle yaralanmalı veya ölümlü kazalarda yalnızca araç hasarına odaklanılmamalıdır.

Kaza Anında Hangi İşlemler Yapılmalıdır?

Kazadan hemen sonra öncelik can güvenliğidir. Araçların ve kişilerin güvenli bir konuma alınması, olası ikinci kazaların önlenmesi için gerekli işaretlemelerin yapılması ve yaralanan kişilere müdahale edilmek üzere yardım çağrılması gerekir. Yaralanma veya ölüm varsa 112 Acil ile kolluk kuvvetlerine haber verilmelidir. Bu tür kazaların adli boyutu da bulunabileceğinden, ölümlü veya yaralamalı trafik kazalarında yürütülen süreç ayrıca değerlendirilmelidir.

Kazaya karışan araçlar trafikten çekilmeyecekse trafik polisi veya jandarma çağrılmalıdır. Yalnızca maddi hasarın bulunduğu ve tarafların tutanak düzenlemesine elverişli bir durum varsa kaza tespit tutanağı eksiksiz doldurulmalıdır. Tutanak her iki sürücü tarafından imzalanmalı; araçların konumu, hasarlı bölümleri, yol çizgileri, trafik işaretleri ve kazanın gerçekleştiği alan fotoğraflanmalıdır.

Fotoğraf çekmeden önce araçların yerinin değiştirilmesi, kazanın oluş biçiminin sonradan anlaşılmasını güçleştirebilir. Güvenlik nedeniyle araçların kaldırılması gerekiyorsa mümkün olduğu ölçüde farklı açılardan görüntü alınması yararlı olur. Varsa tanıkların iletişim bilgileri, kamera kaydı bulunabilecek iş yeri veya binalar ve olay yerindeki diğer maddi izler de not edilmelidir.

Kaza tespit tutanağı neden önemlidir?

Kaza tespit tutanağı, hasarın nasıl meydana geldiğinin ve tarafların kazaya ilişkin beyanlarının değerlendirilmesinde temel belgelerden biridir. Sigorta şirketleri ve eksperler incelemelerini tutanak, fotoğraflar ve diğer belgeler üzerinden yürütür. Bununla birlikte tutanağın imzalanması, tek başına kusurun kabul edildiği anlamına gelmez; kusur değerlendirmesi dosyadaki bütün veriler dikkate alınarak yapılır.

Tutanakta araç plakaları, sürücü bilgileri ve poliçe bilgileri eksiksiz bulunmalıdır. Kazanın oluş şekli açık bir dille yazılmalı, kroki araçların yönünü ve çarpışma noktasını anlaşılır biçimde göstermelidir. Eksik, çelişkili veya okunamayan bilgiler hasar dosyasının sonuçlandırılmasını geciktirebilir ve tazminat talebinin değerlendirilmesini olumsuz etkileyebilir.

Sigorta Şirketine Hasar Bildirimi Nasıl Yapılır?

Kazanın ardından en geç 5 iş günü içinde sigorta şirketine başvurularak hasar bildirimi yapılması gerekir. Bildirimin hangi şirkete yöneltileceği, talebin zorunlu trafik sigortasına mı yoksa kasko poliçesine mi dayandığına göre değişebilir. Zorunlu trafik sigortasının yaptırılmasına ilişkin yükümlülüğün kapsamı hakkında KTK 91 ve zorunlu trafik sigortası başlıklı incelemeden de bilgi alınabilir.

Başvuru sırasında sigorta şirketi tarafından genellikle şu belgeler istenir:

• Kaza tespit tutanağı,
• Trafik poliçesi fotokopisi,
• Sürücü belgesi ve ruhsat fotokopisi,
• Aracın hasarlı durumunu gösteren fotoğraflar,
• Olay yeri krokisi ve varsa tanık ifadeleri.

Kazanın özelliklerine ve talep edilen tazminat türüne göre başka belgelerin sunulması da gerekebilir. Başvurunun yapıldığını gösteren kayıt, hasar dosyası numarası, sigorta şirketiyle gerçekleştirilen yazışmalar ve teslim edilen belgelerin birer örneği saklanmalıdır. Eksik belge bildirimi yapılırsa istenen evrakın ne olduğu ve hangi dosyaya sunulduğu açıkça belirtilmelidir.

Yaralanma veya ölüm bulunan kazalarda araç hasarına ilişkin belgeler tek başına yeterli olmaz. Sağlık kayıtları, tedavi belgeleri, gelir durumunu gösteren evrak ve zarar kalemleriyle bağlantılı diğer belgeler ayrıca önem kazanır. Hangi belgenin gerekli olduğu, ileri sürülen talebin niteliğine göre belirlenir.

Ekspertiz, Onarım Bedeli ve Araç Değer Kaybı

Hasar bildirimi üzerine sigorta şirketi, zararın boyutunu ve onarım maliyetini belirlemek amacıyla eksper görevlendirir. Eksper aracın mevcut durumunu inceler, hasarlı parçaları belirler ve hasar tespit raporu hazırlar. Gerektiğinde araçtaki değer kaybı da değerlendirilir.

Araç tamir edilmeden önce eksper incelemesinin yapılması gerekir. Onarıma hemen başlanması veya hasarlı parçaların inceleme yapılmadan değiştirilmesi, zararın kapsamının belirlenmesini zorlaştırabilir; sigorta şirketi bu nedenle ödemeyi reddedebilir. Aracın güvenlik ya da başka bir zorunluluk sebebiyle bekletilemediği durumlarda fotoğraf, video, servis kaydı, fatura ve değiştirilen parçalar gibi delillerin korunması önemlidir.

Onarım bedeli ile değer kaybı aynı zarar kalemi değildir. Onarım bedeli aracın kazadan kaynaklanan fiziksel hasarının giderilmesine ilişkindir. Değer kaybı ise araç onarılmış olsa bile kaza ve hasar kaydı nedeniyle ikinci el piyasa değerinde meydana geldiği ileri sürülen azalmayı ifade eder. Değer kaybı talebinin değerlendirilmesinde kazadaki kusur durumu, aracın geçmiş hasarları, onarımın kapsamı ve dosyada bulunan teknik belgeler birlikte ele alınır.

Eksper raporunda hasarlı bir bölümün değerlendirilmediği, onarım yönteminin gerçeği yansıtmadığı veya hesaplanan bedelin zararı karşılamadığı düşünülüyorsa itirazın somut belgelerle desteklenmesi gerekir. Servis kayıtları, fotoğraflar, faturalar ve teknik incelemeler bu aşamada önem taşıyabilir.

Sigorta Ödemesi Ne Zaman Yapılır?

Sigorta ödeme süresi yasal olarak 10 iş günü içinde tamamlanmalıdır. Ancak bu süre, gerekli belgelerin eksiksiz biçimde teslim edilmesinden sonra başlar. Bu nedenle dosyanın hangi tarihte açıldığı kadar, belgelerin tamamlandığı tarih ve sigorta şirketinin ek belge isteyip istemediği de takip edilmelidir.

Ödemenin kapsamı sigorta türüne göre değişir:

• Zorunlu trafik sigortası, esas olarak karşı tarafın zararını teminat kapsamında karşılar.
• Kasko sigortası, poliçe hükümleri çerçevesinde sigortalının kendi aracındaki zararı da karşılayabilir.
• İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (İMM), zorunlu trafik sigortasının üzerinde kalan zararı poliçe kapsamı ve limiti dâhilinde karşılayabilir.

Kusur oranı tartışmalıysa, belgelerde eksiklik bulunuyorsa veya hasarın teminat kapsamında olup olmadığı konusunda inceleme yürütülüyorsa ödeme süreci birkaç haftayı bulabilir. Sigorta şirketinin yaptığı ödeme kabul edilmeden önce ödemenin hangi zarar kalemlerine ilişkin olduğu ve dosyayı tamamen kapatan bir beyan içerip içermediği dikkatle incelenmelidir.

Sigorta Şirketi Ödeme Yapmazsa Hangi Yollara Başvurulabilir?

Sigorta şirketinin hiç ödeme yapmaması, talebi kısmen karşılaması veya süresi içinde cevap vermemesi uyuşmazlığa yol açabilir. Öncelikle ret ya da eksik ödeme gerekçesinin yazılı olarak alınması, başvuru belgeleriyle birlikte eksper raporunun ve ödeme hesabının incelenmesi gerekir. Böylece uyuşmazlığın kusur oranından mı, teminat kapsamından mı, eksik belgeden mi yoksa zarar miktarından mı kaynaklandığı anlaşılabilir.

Somut olayın niteliğine göre başvurulabilecek yollar şunlardır:

• Görece hızlı uyuşmazlık çözüm yollarından biri olan Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru,
• Başvuru şartlarının oluşması hâlinde Tüketici Hakem Heyetine şikâyet,
• Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılması,
• Alacağın belgelenmiş olması durumunda icra takibi başlatılması.

Hangi merciin görevli olduğu, başvurudan önce tamamlanması gereken işlemler ve ileri sürülebilecek talepler dosyanın özelliklerine göre değişebilir. Özellikle araç değer kaybı, bedensel zarar, destek kaybı veya maddi ve manevi tazminat taleplerinin aynı hukuki kapsamda değerlendirilmemesi gerekir.

Mersin’de meydana gelen kazalarda da sigorta hukukunun temel kuralları ülke genelinde aynıdır. Bununla birlikte hasar dosyasının takibi, değer kaybı talebi, eksper raporuna itiraz, tahkim başvurusu ve tazminat davası gibi işlemlerin yürütülmesinde yerel kurumlarla ilgili uygulama ve dosya takibi önem kazanabilir. Trafik ve sigorta uyuşmazlıklarında hukuki değerlendirmenin kapsamına ilişkin olarak Mersin trafik hukuku uygulamaları hakkındaki açıklamalar incelenebilir.

Süreçte Dikkat Edilmesi Gereken Pratik Noktalar

Sigorta dosyasının sağlıklı ilerlemesi için yalnızca ilk tutanağın düzenlenmesi yeterli değildir. Başvuru formu, hasar dosyası numarası, e-postalar, eksper raporu, servis teklifleri, faturalar ve ödeme belgeleri bir arada saklanmalıdır. Telefon görüşmelerinde verilen bilgilerin mümkün olduğunca yazılı olarak teyit edilmesi, sonradan ortaya çıkabilecek belge ve tarih uyuşmazlıklarını azaltır.

Kusur oranına, eksper tespitine veya ödeme miktarına itiraz edilecekse genel ifadeler yerine hangi tespitin neden hatalı olduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her zarar kalemi, kazayla arasındaki bağlantıyı gösterebilecek belge ve kayıtlarla desteklenmelidir. Ayrıca bir ödeme veya ibraname imzalanmadan önce belgenin kapsamı okunmalı; belgenin yalnızca belirli bir hasar kalemini mi yoksa kazadan doğan bütün talepleri mi kapsadığı anlaşılmalıdır.

Sonuç olarak trafik kazası sonrası sigorta sürecinde güvenliğin sağlanması, delillerin korunması, bildirimin zamanında yapılması ve talebin doğru belgelerle sunulması birbirini tamamlayan aşamalardır. Eksik veya çelişkili kayıtlar süreci uzatabilir. Yaralanma, ölüm, yüksek maddi zarar ya da kusur tartışması bulunan dosyalarda ise başvuru yapılmadan önce olayın bütün yönleriyle değerlendirilmesi hak kaybı riskinin azaltılmasına yardımcı olur.