Ağır Ceza Suçları Nelerdir?

Ağır ceza suçları, kanunda öngörülen yaptırımın ağırlığı veya suçun niteliği nedeniyle ağır ceza mahkemesinin görev alanında bulunan fiillerdir. Bir olayın toplumda “ağır” görülmesi, tek başına görevli mahkemeyi belirlemez. Suçun kanuni tanımı, cezasının alt ve üst sınırı, nitelikli hâlleri ve özel görev kuralları birlikte değerlendirilir.

Ağır Ceza Suçu Ne Demektir?

Türk ceza hukuku bakımından ağır ceza mahkemesinin görev alanı genel olarak üç grupta incelenebilir:

1. Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezası öngörülen suçlar,
2. Kanunda adı açıkça sayılarak ağır ceza mahkemesinin görevine bırakılan suçlar,
3. Devletin güvenliğine, anayasal düzene, millî savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar ile terör ve casusluk suçları.

Buradaki değerlendirme, kural olarak suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırı üzerinden yapılır. Yargılama sonunda sanığa verilebilecek muhtemel ceza ile mahkemenin görevi aynı konu değildir. Ağırlaştırılmış müebbet yaptırımının hukuki niteliği ve infaz biçimi hakkında TCK 47 kapsamında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ayrıca incelenebilir.

Ağır Ceza Mahkemesinde Görülen Başlıca Suçlar

Mahkemelerin görevine ilişkin 12. madde kapsamında, cezanın üst sınırından bağımsız olarak ağır ceza mahkemesinde görülen veya niteliği itibarıyla bu mahkemenin görev alanına giren başlıca suçlar şunlardır:

• Yağma (gasp): TCK m.148-149,
• Kasten öldürme: TCK m.81-82,
• Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama: TCK m.87/4,
• Taksirle ölüme neden olma: TCK m.85/2,
• Zimmet, irtikap ve rüşvet: TCK m.247, m.250 ve m.252,
• Kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği: TCK m.204/2,
• Nitelikli dolandırıcılık: TCK m.158,
• Hileli iflas: TCK m.161.

Bu suçların dışında, kanunda öngörülen hapis cezasının üst sınırı on yıldan fazla olan suçlar da ağır ceza mahkemesince görülür. Bununla birlikte suç vasfı soruşturma veya kovuşturma sırasında değişebilir. Böyle bir durumda mahkeme, görevsizlik kararı vererek dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini sağlayabilir.

Devlet Güvenliğine ve Toplum Düzenine Karşı Suçlar

TCK’nın devletin güvenliğine, anayasal düzene, millî savunmaya, devlet sırlarına ve casusluğa ilişkin bölümlerinde düzenlenen suçlar da ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır. Anayasayı ihlal, Cumhurbaşkanına suikast, silahlı isyan, silahlı örgüt, casusluk ve devlet sırlarının açıklanması bu grupta yer alan örneklerdir. Cumhurbaşkanına yönelik fiillerin kapsamı, TCK 310’da düzenlenen suikast ve fiilî saldırı suçu bakımından ayrıca değerlendirilir.

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki terör örgütü üyeliği veya propagandası suçları da özel görev hükümleri çerçevesinde ele alınır. Fiilin hukuki niteliği; örgüt bağlantısına, eylemin içeriğine ve dosyadaki delillere göre belirlenir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK m.188), insan ticareti, cinsel saldırı, doku veya organ ticareti ile parada sahtecilik (TCK m.197/1) de ağır ceza yargılamasına konu olabilen ciddi suçlardandır. Cinsel dokunulmazlığa karşı fiillerde suçun unsurları ve nitelikli hâlleri için TCK 102 kapsamında cinsel saldırı suçu hakkındaki açıklamalar önem taşır.

Ağır Ceza Mahkemesinde Yargılama Süreci

Ceza soruşturması Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülür. Deliller toplandıktan sonra yeterli şüphe oluşursa iddianame düzenlenir; iddianamenin kabulüyle kovuşturma aşaması başlar. Ağır ceza mahkemesi, bir başkan ve iki üyeden oluşan üç hâkimli heyet hâlinde görev yapar. Kararlar oybirliğiyle veya oyçokluğuyla alınabilir ve Cumhuriyet savcısı duruşmaya katılır.

Mahkeme; sanık savunmasını, mağdur ve tanık beyanlarını, bilirkişi raporlarını, adli incelemeleri ve hukuka uygun biçimde elde edilmiş diğer delilleri birlikte değerlendirir. İletişimin denetlenmesi ve gizli soruşturmacı görevlendirilmesi gibi koruma tedbirleri ise soruşturmanın ilk aşamalarında, kanuni şartlar ve yetkili mercilerin kararları çerçevesinde uygulanabilir.

Hükümden sonra kararın niteliğine göre istinaf ve temyiz yolları gündeme gelebilir; temyiz incelemesi Yargıtay tarafından yapılır. Kanun yolu süreleri kararın türüne ve ilgili düzenlemeye göre değişir. Önceki düzenlemelerde görülen 7 veya 15 günlük süreler güncel dosyalara doğrudan uygulanmamalı; kararın tebliğ veya tefhim tarihi ile karardaki kanun yolu bildirimi esas alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Her ciddi suç ağır ceza mahkemesinde mi görülür?

Hayır. Fiilin toplumsal açıdan ciddi görülmesi yeterli değildir. Görevli mahkeme, suçun kanuni niteliği, yaptırım sınırı ve özel görev kuralları esas alınarak belirlenir. Bazı suçlar asliye ceza mahkemesinde görülür.

Çocuklar ağır ceza mahkemesinde yargılanabilir mi?

Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış kişiler bakımından çocuklara özgü usul kuralları uygulanır. Ağır cezalık bir isnat söz konusuysa yargılama, teşkilatın bulunduğu yerlerde çocuk ağır ceza mahkemesinde yürütülür.

Ağır ceza mahkemesi mutlaka ağır bir ceza verir mi?

Hayır. Mahkemenin görevli olması, sanığın mutlaka mahkûm edileceği veya belirli bir ceza alacağı anlamına gelmez. Suçun unsurları, deliller, hukuka uygunluk nedenleri ve ceza sorumluluğunu etkileyen durumlar somut dosyada ayrı ayrı incelenir.

Sonuç olarak ağır ceza suçları; yaptırım sınırı, kanundaki açık görev düzenlemesi veya korunan hukuki değerin niteliği nedeniyle heyetli mahkemede yargılanan suçlardır. Doğru görev tespiti, yalnızca suçun adına bakılarak değil, isnat edilen fiil ve uygulanabilecek kanun hükümleri birlikte değerlendirilerek yapılır.