Farklı İlden Duruşmaya Nasıl Katılınır?

Hukuki yargılamalarda tarafların duruşmalara bizzat veya vekilleri aracılığıyla katılımı, savunma hakkının etkin şekilde kullanılabilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Ancak günümüz koşullarında tarafların veya tanıkların ikamet ettikleri il dışında görülmekte olan bir davanın duruşmasına katılmaları gerekebilmektedir. Bu durum özellikle farklı şehirlerde yaşayan taraflar, tanıklar veya sanıklar açısından hem zaman hem de maddi külfet doğurabilmektedir. Bu noktada farklı ilden duruşmaya nasıl katılım sağlanabileceği hususu, hem uygulamada hem de doktrinde sıkça karşılaşılan bir sorundur.

1. UYAP Görüntülü Duruşma Sistemi (e-Duruşma)

Adalet Bakanlığı tarafından geliştirilen ve Türkiye genelinde birçok mahkemede uygulanmakta olan e-Duruşma sistemi, avukatlara ve bazı hallerde taraflara farklı ilden duruşmalara çevrimiçi olarak katılma imkânı tanımaktadır.

e-Duruşma ile katılım için şartlar:

• Yalnızca avukatlar bu sistem üzerinden duruşmalara online katılım talebinde bulunabilmektedir.

• Avukatın talebi, duruşma gününden en az 24 saat önce sistem üzerinden yapılmalıdır.

• Mahkemenin teknik alt yapısı ve hakimin takdiri doğrultusunda talep kabul edilebilir ya da reddedilebilir.

e-Duruşma hangi mahkemelerde geçerlidir?

2020 yılında pilot uygulama olarak başlayan bu sistem, günümüzde birçok hukuk mahkemesi tarafından aktif şekilde kullanılmaktadır. Ancak ceza yargılamalarında bu uygulama henüz yaygınlaşmamıştır.

2. SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) ile Katılım

Özellikle ceza yargılamalarında, tarafların, sanıkların veya tanıkların farklı bir ildeki adliye binasında SEGBİS odası üzerinden duruşmaya katılmaları mümkündür.

SEGBİS ile duruşmaya katılmak için yapılması gerekenler:

• Mahkemeye yazılı bir dilekçe ile başvurularak duruşmaya başka ilden SEGBİS yoluyla katılmak istendiği belirtilmelidir.

• Dilekçede kişinin hangi ilde bulunduğu, o ildeki hangi adliyede hazır olacağı gibi bilgiler açıkça yazılmalıdır.

• Mahkeme bu talebi değerlendirir ve uygun görmesi hâlinde SEGBİS ile bağlantı kurularak duruşmaya katılım sağlanabilir.

SEGBİS ile katılım özellikle;

• Tutuklu sanıkların bulundukları ceza infaz kurumlarından,

• Tanıkların yaşadıkları şehirlerden,

• Mağdur ve müştekilerin güvenliğinin sağlanması gereken durumlarda,

• Tarafların sağlık veya ulaşım engellerinin olduğu hallerde sıkça tercih edilmektedir.

3. Vekil Aracılığıyla Katılım

Taraflar, dava konusu iş veya olay ile ilgili bir avukata vekâletname vererek, avukatları aracılığıyla duruşmalara katılım sağlayabilirler. Bu durum özellikle farklı şehirlerde ikamet eden kişiler için pratik ve etkili bir yöntemdir.

• Duruşmalara bizzat katılmak zorunlu değildir; tarafı temsil eden bir avukat tüm işlemleri takip edebilir.

• Ceza yargılamalarında bazı hallerde sanığın duruşmaya bizzat katılması zorunlu olsa da, hukuk yargılamasında vekil aracılığıyla tüm işlemler yürütülebilir.

4. Mahkemeye Yazılı Beyan Sunma

Tarafların duruşmaya katılamayacakları durumlarda, duruşmaya ilişkin görüşlerini ve taleplerini yazılı beyan olarak mahkemeye sunmaları mümkündür. Özellikle hukuk yargılamasında bu yol sıkça kullanılır.

• Yazılı beyan dilekçesi UYAP Vatandaş Portalı veya avukat aracılığıyla SEGBİS sistemi üzerinden gönderilebilir.

• Ancak bu durumda duruşmada yapılacak yargılamaya doğrudan etki edilemeyeceği için, beyanın kapsamı dikkatle hazırlanmalıdır.

5. Tanıkların Farklı İlden Dinlenmesi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca tanıklar, ikamet ettikleri yer mahkemesi aracılığıyla dinlenebilirler.

• Tarafın mahkemeden bu yönde talepte bulunması gerekir.

• Mahkeme, tanığın yaşadığı yerdeki yetkili mahkemeye istintak yazısı yazar.

• Tanık, kendi bulunduğu şehirdeki adliyede dinlenerek beyanı duruşma dosyasına alınır.

6. Sağlık veya Özel Durumlar Nedeniyle Katılamama

Tarafın sağlık durumu veya başka zorlayıcı nedenlerle duruşmaya katılamaması hâlinde, durumu belgelerle birlikte mahkemeye sunması gerekir.

• Mahkeme, ileri sürülen mazereti değerlendirir.

• Haklı görülmesi hâlinde yeni duruşma tarihi verilebilir ya da SEGBİS gibi yöntemlerle katılım sağlanabilir.

SONUÇ

Farklı ilden duruşmalara katılmak isteyen kişilerin sahip olduğu haklar ve yollar, Türk yargı sisteminde gelişen teknolojilerle birlikte çeşitlenmiş ve kolaylaşmıştır. Taraflar ve vekilleri, UYAP e-Duruşma ve SEGBİS sistemlerini kullanarak bulundukları şehirden yargılamaya aktif şekilde katılabilirler. Ancak bu imkânların kullanılması için belirli usul kurallarına riayet edilmesi ve gerekli başvuruların zamanında yapılması şarttır.

Her olayın koşulları farklı olduğundan, farklı ilden duruşmalara katılım sağlanması sürecinde hukuki destek alınması, hem hak kaybı yaşanmaması hem de usule uygun hareket edilmesi açısından önem arz etmektedir.