Geçiş Ücreti ve İdari Para Cezasına İtiraz: Hukuki Dayanak, Dilekçe Örneği

Giriş

Türkiye’de Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) ve Otomatik Geçiş Sistemi (OGS) üzerinden otoyol ve köprülerden yapılan geçişlerde, ücretin ödenmemesi halinde idari para cezası uygulanmaktadır. Bu cezalar 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca düzenlenir ve çoğu zaman geçiş ücreti + dört katı idari para cezası şeklinde tahakkuk ettirilir.

Ancak uygulamada ciddi sorunlar yaşanabilmektedir. Aracın mülkiyet devri yapılmasına rağmen eski sahibine ceza yazılması, kiralık araçlarda kullanıcı yerine araç sahibinin sorumlu tutulması ya da plaka karışıklığı nedeniyle ilgisiz kişilere ceza gönderilmesi en sık rastlanan durumlardır. Bu nedenle, idari para cezasının gerçekten sorumlusu olmayan kişiye kesilmesi halinde, Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz edilerek cezanın iptali mümkündür.

Bu yazımızda, geçiş ücreti ve idari para cezasına karşı nasıl itiraz edileceğini, hangi hukuki dayanaklara dayanılacağını, dilekçe örneğini ve sık sorulan soruları detaylı şekilde ele alıyoruz.

Hukuki Çerçeve

Geçiş ihlali cezaları, 6001 sayılı Kanun’un 30. maddesi çerçevesinde düzenlenir. Bu maddeye göre, ücret ödemeden yapılan geçişlerde kişiye hem geçiş ücreti hem de bu ücretin dört katı tutarında idari para cezası uygulanır.

Ancak hukukun temel ilkeleri gereği, bu cezanın gerçek sorumlulara yöneltilmesi gerekir. Aksi halde:

• Anayasa m.2 (Hukuk Devleti İlkesi): İdare, hukuka uygun işlem yapmak zorundadır.

• Anayasa m.36 (Hak Arama Hürriyeti): Kişiler, haksız cezalara karşı yargı yoluna başvurabilir.

• Anayasa m.125 (Yargı Denetimi): İdarenin tüm işlem ve eylemleri yargısal denetime tabidir.

Dolayısıyla, araç sahibi veya kullanıcısı olmadığı halde kişiye ceza yazılması hukuka aykırıdır.

Haksız HGS ve OGS Cezalarında En Sık Karşılaşılan Durumlar

1. Araç Satışı Sonrası Ceza: Aracın satış tarihi trafik tescil kayıtlarında net olsa da, idare eski sahibine ceza gönderebilmektedir.

2. Kiralık Araçlar: Kullanıcı yerine araç sahibi veya kiralama şirketi sorumlu tutulmaktadır.

3. Plaka Hatası: Plaka benzerliği nedeniyle yanlış kişiye ceza yazılması.

4. Araştırma Eksikliği: İdarenin, aracın o tarihlerde kime ait olduğunu incelemeden işlem yapması.

Bu gibi durumlarda, itiraz dilekçesi ile cezaların iptali mümkündür.

İdari İşlemlerde Hukuka Uygunluk ve Araştırma Yükümlülüğü

Bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’nde, idarelerin yaptığı her işlem hukuka uygun olmalıdır. Anayasa’nın 125. maddesi gereği, idari işlemler yargı denetimine tabidir.

Geçiş ihlali cezaları bakımından idarenin araştırma yükümlülüğü vardır. İhlali kimin yaptığı, aracın kime ait olduğu, hangi tarihlerde mülkiyetin kimde bulunduğu ve gerçek failin kim olduğu tespit edilmeden ceza kesilmesi hukuka aykırıdır.

Bu bağlamda, gerçek sorumlunun tespiti yapılmadan müvekkile ceza yazılması adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.

İtiraz Dilekçesi Örneği

ANKARA NÖBETÇİ SULH CEZA HAKİMLİĞİ’NE

İDARİ YAPTIRIMA İTİRAZ EDEN: …………………
VEKİLİ: Av. Sinan AKALIN
Mahmudiye Mah. Bahçeler Cd. No:107 Kat:11 İç Kapı 240, 33070 Akdeniz/Mersin

KARŞI TARAF: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
İTİRAZ KONUSU: Geçiş ücreti ve idari para cezası iptali

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkilim hakkında, …/…/2024 tarihinde HGS geçiş ihlali gerekçesiyle geçiş ücreti + dört katı idari para cezası uygulanmıştır. (EK-1 Ceza Tutanağı)

2. Ancak, araç müvekkile ait değildir. İlgili tarihlerde aracın başka şahıs üzerine kayıtlı olduğu, resmi trafik tescil kayıtlarıyla sabittir.

3. Müvekkilin mülkiyetinde olmayan araç üzerinden ceza uygulanması hukuka aykırıdır. İdarenin araştırma yükümlülüğü yerine getirilmeden tesis edilen işlem, iptale tabidir.

4. Anayasa’nın 2., 36. ve 125. maddeleri gereği müvekkilimin haksız yere cezalandırılması, hukuki güvenlik ve adalet ilkelerini zedelemektedir.

SONUÇ VE TALEP

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

• Müvekkile uygulanan geçiş ücreti ve idari para cezasının iptaline,

• İhlali gerçekleştiren gerçek araç sahibinin tespit edilmesine,

• Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ederim.

Av. Sinan AKALIN

Ekler:

• Ceza tutanağı örneği

• Araç tescil kayıtları

• Satış sözleşmesi/kiralama belgesi (varsa)

• Geçiş ihlallerine ilişkin liste

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. HGS cezasına nasıl itiraz edilir?
Cezanın tebliğinden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliği’ne dilekçe ile başvurulmalıdır.

2. Araç satılmış olmasına rağmen bana ceza geldi, ne yapmalıyım?
Araç satış sözleşmesi ve tescil kayıtlarını ekleyerek itiraz edilmelidir. Ceza iptal edilir.

3. Kiralık araç kullanırken ceza gelirse kim sorumlu olur?
Asıl sorumlu kullanıcıdır. Ancak belgeler sunulmazsa araç sahibi sorumlu tutulabilir.

4. İtiraz reddedilirse başka yol var mı?
Evet. Karara karşı istinaf başvurusu yapılabilir.

5. Ceza ödenirse geri alınabilir mi?
Mahkeme iptal kararı verdikten sonra idareye başvuru yapılarak ücret iade alınabilir.

6. Plaka yanlış yazılmışsa ceza iptal edilir mi?
Evet. Tescil kayıtları ve belgelerle hata ispatlanırsa iptal edilir.

7. HGS bakiyem doluydu ama yine ceza geldi, ne yapabilirim?
Bankadan alınacak hesap dökümü ile bakiyenin yeterli olduğu ispatlanarak itiraz yapılabilir.

8. İtiraz için avukat tutmak zorunlu mu?
Hayır, kişi kendi dilekçesini yazabilir. Ancak hukuki hata riskini önlemek için avukatla başvurmak daha güçlü sonuç doğurur.

9. Aynı gün birden fazla geçiş için ceza yazıldı, bu hukuka uygun mu?
Hayır, mükerrer ceza hukuka aykırıdır. İtirazla iptal edilebilir.

10. Ceza kesinleşirse başka dava açabilir miyim?
İstinaf veya Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru yolları mümkündür.

Sonuç

HGS ve OGS geçiş ücreti cezaları, her zaman gerçek sorumlulara yöneltilmemektedir. Araç sahibi olmayan kişilere ceza yazılması, hukuka aykırı olup itiraz yoluyla iptal edilebilmektedir.

Profesyonelce hazırlanmış bir itiraz dilekçesi, haksız cezaların önlenmesini ve maddi kaybın engellenmesini sağlar. Sulh Ceza Hakimliği sürecinde avukat desteği almak, hem zaman hem de hak kaybı açısından en güvenli yoldur.