Ceza soruşturması devam ederken müşteki, daha önce yaptığı şikâyetten vazgeçmek istediğini Cumhuriyet Başsavcılığına bildirebilir. Ancak bu beyanın soruşturmayı sona erdirip erdirmeyeceği; isnat edilen suçun niteliğine, suçun takibinin şikâyete bağlı olup olmadığına ve dosyanın bulunduğu aşamaya göre değerlendirilir. Bu nedenle şikâyetten vazgeçme dilekçesi yalnızca bir talep yazısı değil, önemli hukuki sonuçlar doğurabilecek bir irade açıklamasıdır.
Soruşturma Aşamasında Şikâyetten Vazgeçme Nedir?
Şikâyetten vazgeçme, şikâyet hakkı sahibinin daha önce yetkili makamlara bildirdiği şikâyetini sürdürmek istemediğini açıkça açıklamasıdır. Uygulamada “şikâyeti geri alma” veya “şikâyetten feragat” ifadeleri de kullanılmakla birlikte, yapılmış bir şikâyetin geri alınması bakımından esas kavram şikâyetten vazgeçmedir.
Ceza soruşturması her zaman mağdurun şikâyetiyle başlamaz. Yetkili makamlar, resen takip edilen bir suçu başka bir yolla öğrendiklerinde de soruşturma yapabilir. Buna karşılık takibi şikâyete bağlı suçlarda, şikâyet hakkı sahibinin iradesi soruşturmanın yürütülmesi bakımından belirleyici olabilir. Bu suçlarda geçerli bir vazgeçme beyanı üzerine kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi gündeme gelebilir.
Vazgeçme beyanının özgür iradeyle verilmesi, tereddüt içermemesi ve hangi olay ile şüpheliye ilişkin olduğunun anlaşılması gerekir. Şikâyetten vazgeçmenin şüpheli bakımından sonuç doğurması için onun iradesinin de önem taşıyabildiği unutulmamalıdır. Genel süreç hakkında daha kapsamlı bilgi için şikâyetten vazgeçme dilekçesinin hukuki niteliği ayrıca incelenebilir.
Hangi Suçlarda Soruşturmayı Sona Erdirebilir?
Şikâyetten vazgeçme, esas olarak soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda etkili olur. Suç resen takip ediliyorsa müştekinin artık şikâyetçi olmadığını bildirmesi, savcılığın soruşturmaya devam etmesine tek başına engel olmaz. Savcılık mevcut delilleri toplar ve dosyanın hukuki durumunu kendiliğinden değerlendirir.
Örneğin kasten öldürme gibi resen takip edilen ağır suçlarda şikâyetin geri alınması soruşturmayı sona erdirmez. Cinsel saldırı iddialarında ise suçun somut hukuki biçimi ve takip şartları ayrıca belirlenmelidir; yalnızca suçun genel adına bakılarak vazgeçmenin sonucu hakkında değerlendirme yapmak doğru olmaz.
- Birden fazla mağdur bulunuyorsa her mağdurun şikâyet hakkı ayrı değerlendirilir. Bir kişinin vazgeçmesi diğer mağdurların şikâyetini ortadan kaldırmaz.
- Dosyanın bütünü yönünden şikâyet koşulunun kalkması için şikâyet hakkına sahip diğer kişilerin beyanları da önem taşıyabilir.
- Geçerli şekilde vazgeçildikten sonra aynı olay nedeniyle yeniden şikâyetçi olmak, kural olarak mümkün değildir.
- Suç resen takip ediliyorsa “şikâyetçi değilim” beyanına rağmen soruşturma devam edebilir.
Son kararı dilekçeyi veren kişi değil, dosyayı yürüten Cumhuriyet savcısı verir. Savcı; isnat edilen fiili, suçun takip biçimini, şikâyet hakkını ve beyanın kapsamını birlikte inceler.
Vazgeçme Dilekçesi Nereye ve Nasıl Verilir?
Soruşturma aşamasındaki dilekçe, dosyanın bulunduğu Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben hazırlanır. İddianame kabul edilmiş ve kovuşturma aşamasına geçilmişse beyan ilgili mahkemeye sunulmalıdır. Dilekçenin yanlış makama hitaben yazılması işlemlerin uzamasına yol açabileceğinden, başvuru öncesinde dosyanın hangi makamda bulunduğu kontrol edilmelidir.
Yazılı dilekçe, vazgeçme iradesinin kapsamını açık biçimde göstermesi bakımından en pratik yöntemdir. Bununla birlikte kişi savcılıkta veya kollukta alınan beyanında da şikâyetinden vazgeçtiğini açıklayabilir. Savcılık ya da kolluk, iradenin doğrulanması ve beyanın özgürce verilip verilmediğinin anlaşılması için müştekiyi yeniden ifadeye çağırabilir.
Dilekçede şu bilgilere yer verilmesi yararlıdır:
- Müştekinin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi,
- Cumhuriyet Başsavcılığının adı ve soruşturma numarası,
- Biliniyorsa şüphelinin adı ve soyadı,
- Şikâyetten özgür iradeyle vazgeçildiğini gösteren açık beyan,
- Varsa zararın ne şekilde giderildiğine ilişkin kısa açıklama,
- Talep, tarih ve imza.
Kimlik fotokopisinin eklenmesi tavsiye edilir. Zararın ödendiği belirtiliyorsa dekont, teslim tutanağı, makbuz veya karşılıklı imzalanmış belge gibi kayıtlar da dilekçeye eklenebilir. Başvurunun bir örneğinin, teslim edildiğini gösteren kayıtla birlikte saklanması sonradan yapılacak incelemelerde kolaylık sağlar.
Zararın Giderilmesi ile Şikâyetten Vazgeçme Aynı Şey midir?
Zararın giderilmesi ve şikâyetten vazgeçme birbiriyle bağlantılı olabilse de aynı hukuki işlem değildir. Şüphelinin zararı karşılaması, müştekinin kendiliğinden şikâyetten vazgeçtiği anlamına gelmez. Aynı şekilde müştekinin şikâyetçi olmadığını açıklaması da zararın mutlaka ödendiğini göstermez. Ödeme veya iade ayrıca belgelendirilmelidir. Bu konuda soruşturma aşamasında zarar giderme dilekçesi içeriğindeki belge ve açıklamalar yol gösterici olabilir.
Şikâyetten vazgeçme, kural olarak maddi tazminat talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte taraflar arasında ayrıca ibra, sulh veya tazminat haklarına ilişkin başka bir belge düzenlenmişse sonuç değişebilir. Bu nedenle dilekçede “şikâyetçi değilim” beyanı ile maddi veya manevi haklara ilişkin açıklamalar birbirinden ayrılmalı; istenmeyen ölçüde geniş ifadeler kullanılmamalıdır.
Zararın giderildiğine ilişkin belgelerde ödeme tutarı, ödeme tarihi, ödemenin hangi olay nedeniyle yapıldığı ve teslim alan kişi açıkça gösterilmelidir. Dilekçe ile ekleri arasında çelişki bulunmaması, savcılığın beyanı doğru değerlendirebilmesi açısından önemlidir.
Soruşturma Aşamasında Şikâyetten Vazgeçme Dilekçe Örneği
Aşağıdaki metin, mevcut dosyanın özelliklerine göre uyarlanabilecek genel bir örnektir. Zarar giderilmemişse buna ilişkin cümleler çıkarılmalı; birden fazla şüpheli varsa vazgeçme beyanının kim veya kimler hakkında verildiği açıkça yazılmalıdır.
NEVŞEHİR CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
MÜŞTEKİ: ………………
T.C. KİMLİK NO: ………………
ADRES: ………………
DOSYA NO: ……………… Soruşturma
AÇIKLAMALAR
Yukarıda soruşturma numarası belirtilen savcılık dosyasında şüpheli ………………., dosyaya konu suç nedeniyle uğramış olduğum zararı gidermiştir.
Şüpheli ………………. hakkındaki şikâyetimden kendi özgür irademle vazgeçiyorum. Şüpheli hakkında şikâyetçi olmadığımı beyan ederim.
Şikâyetimden vazgeçtiğime ilişkin beyanım ve zararın giderilmiş olması doğrultusunda, ………………. yönünden koşulları oluşmuşsa ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesini arz ve talep ederim. 12.06.2025
Müşteki
Ad Soyad
İmza
Ek: Kimlik fotokopisi ve varsa zararın giderildiğini gösteren belgeler.
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
Dilekçe verilince dosya hemen kapanır mı?
Hayır. Savcılık önce suçun şikâyete bağlı olup olmadığını, beyanın geçerliliğini ve dosyadaki diğer koşulları inceler. İnceleme sonunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilebileceği gibi resen takip edilen suçlarda soruşturmaya devam edilmesi de mümkündür.
Şikâyetten vazgeçme kısmen yapılabilir mi?
Birden fazla olay veya şüpheli bulunan dosyalarda beyanın kapsamı açıkça belirtilmelidir. Yalnızca belirli bir şüpheli hakkında vazgeçiliyorsa dilekçede bunun tereddüde yer bırakmayacak şekilde yazılması gerekir.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı ayrıca incelenebilir mi?
Vazgeçme üzerine verilen kararın gerekçesi ve tebliğ bilgileri dikkatle okunmalıdır. Böyle bir kararın niteliği ve başvuru süreci bakımından kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz hakkındaki açıklamalar incelenebilir. Her durumda dosyanın sonucu, yalnızca örnek dilekçeye değil somut olayın özelliklerine ve suçun hukuki niteliğine göre belirlenir.